Khắc họa đường nét bản thân qua cuốn nhật ký nhỏ mang tên chân dung tự họa | Focus #728

Khi nhắc đến chân dung tự họa, có lẽ bạn sẽ hình dung một bức ảnh chụp chính diện khuôn mặt với biểu cảm và tư thế được trau chuốt. Thế nhưng, tự chụp bản thân không chỉ là kiến tạo một hình ảnh để người khác chiêm ngưỡng.

Khoảnh khắc đứng bên cửa sổ, đôi tay trong một đêm mất ngủ hay ánh sáng đổ xuống căn phòng đều lặng lẽ lưu giữ cảm xúc và nhịp sống của ngày hôm ấy. Hãy cùng khám phá cách ghi lại đường nét của chính mình như viết nên một trang nhật ký.

Không nhất thiết phải giới hạn chủ đề chân dung tự họa ở việc ghi lại khuôn mặt của chính mình. Đây còn là cách lưu giữ sự hiện diện của bản thân và những cảm xúc chỉ thuộc về ngày hôm ấy thông qua một phần cơ thể hoặc những vật dụng xung quanh. Bờ vai phản chiếu trong gương, bàn tay đặt trên ghế, đôi giày vừa cởi hay đường nét thấp thoáng sau rèm cửa. Ngay cả khi không trực tiếp hé lộ biểu cảm, tác phẩm vẫn thấm đẫm dấu vết thời gian của người cầm máy.

Điều quan trọng không phải là trình diễn một phiên bản hoàn hảo của bản thân, mà là chú ý đến hoàn cảnh trước và sau khoảnh khắc bấm máy. Đó là ánh sáng lạnh buổi sớm hay chiếc bóng kéo dài lúc hoàng hôn? Một căn phòng tĩnh lặng hay nơi âm thanh từ bên ngoài vọng tới? Một khuôn hình có thể gợi nhớ cả âm thanh và nhiệt độ không hiện diện trong ảnh sẽ trở thành dấu ấn bền lâu của đời sống.

Khi tự chụp chính mình, cơ thể thường trở nên gượng gạo nếu bạn cố định hình một tư thế. Những lúc như vậy, hãy thử đưa vào khung hình một hành động thay vì một dáng tạo hình: buộc tóc, mở cửa sổ, chỉnh lại tay áo, ngồi xuống sàn rồi khép sách. Khi đặt máy ảnh vào khoảng giữa điểm bắt đầu và kết thúc của chuyển động, bạn có thể phần nào thoát khỏi áp lực phải kiến tạo biểu cảm. 

Ngay cả khi để lộ gương mặt, bạn cũng không cần liên tục nhìn vào ống kính. Việc hướng mắt ra ngoài khung hình, xoay về phía nguồn sáng hoặc để một phần khuôn mặt chìm trong bóng tối sẽ tạo nên cảm giác khoảng cách trong tác phẩm. Khi cân nhắc điều mình muốn ghi lại là “một diện mạo thời thượng” hay “tâm trạng hiện tại của bản thân”, bạn sẽ dễ dàng tìm ra không gian và tư thế phù hợp hơn.

Trước khi chụp, hãy thử dùng một từ duy nhất để gọi tên màu sắc của ánh sáng hôm nay, luồng không khí chạm vào làn da, âm thanh trong căn phòng hoặc sức nặng của cảm xúc. Đừng diễn giải từ ấy; thay vào đó, hãy tìm nguồn sáng và khoảng cách gần nhất với nó rồi đưa chúng vào khung hình.

Một phương pháp khác là chụp tại cùng một địa điểm nhưng thay đổi thời điểm: buổi sáng và ban đêm, ngày nắng và ngày nhiều mây, ngày lòng nhẹ nhõm và ngày tâm trạng trĩu xuống. Qua những khác biệt trong các bố cục tương đồng, bạn có thể nhận ra những chuyển biến mà chính mình từng bỏ lỡ. Lần tới khi hướng ống kính về phía bản thân, thay vì chỉ cố gắng ghi lại gương mặt thật đẹp, hãy chọn một dấu vết của ánh sáng, chuyển động hoặc âm thanh còn đọng lại trong con người bạn hôm nay, rồi gửi đường nét ấy vào một khuôn hình.