#notopeninsula Hai tháng sau động đất Noto, dấu vết sau thảm họa | Focus #45

Ngày 1 tháng 1 năm 2024, chỉ vừa bước sang năm mới, khu vực Noto thuộc tỉnh Ishikawa đã phải hứng chịu một trận động đất lớn bất ngờ, gây ra thiệt hại nghiêm trọng. Những rung lắc kéo dài vài phút đã làm thay đổi hoàn toàn diện mạo vùng đất này và làm đảo lộn cuộc sống của rất nhiều người. Hai tháng đã trôi qua kể từ thảm họa, một phần nhịp sống thường nhật đang dần trở lại, nhưng vẫn còn vô số khó khăn chưa được giải quyết. Chính trong hoàn cảnh này, chúng tôi muốn truyền tải những tiếng nói chân thực từ vùng tâm chấn, để mọi người hiểu rõ điều gì đang diễn ra và đâu là những nhu cầu cấp thiết tại địa phương.

Lần này, chúng tôi đã thực hiện một buổi phỏng vấn trực tuyến quý giá với Kumi, người có sự gắn bó sâu sắc với #notopeninsula. Từ vùng bị ảnh hưởng bởi động đất Noto, chúng tôi đã lắng nghe những chuyển biến tâm trạng của Kumi trong suốt thời gian qua, hiện trạng của khu vực Noto và những kỳ vọng hướng về tương lai.

“Ngay đầu năm mới, tại sao lại xảy ra chuyện này…”

Giữa lúc mọi người đang vui vẻ đón Tết, một trận động đất bất ngờ kèm theo cảnh báo sóng thần lớn đã làm thay đổi tất cả. Thành phố chịu nhiều thiệt hại, và rất nhiều người buộc phải sống trong các trung tâm tạm trú.

Nỗi sợ hãi hỗn loạn khi động đất xảy ra, cùng những ngày tháng bất ổn sau đó, đã để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn từng người dân vùng bị ảnh hưởng. Mất đi nhà cửa, nền tảng cuộc sống, và đối diện với tương lai bất định khiến nỗi lo càng thêm nặng nề.
“Khi mọi thứ thay đổi chỉ trong khoảnh khắc, chúng tôi buộc phải nghiêm túc suy nghĩ mình nên làm gì, và làm thế nào để tiến về phía trước.” – Kumi chia sẻ khi nhớ lại thời điểm đó.

“Trong hoàn cảnh khó khăn, khi hướng ống kính về những cảnh tượng đau lòng, tôi cảm thấy rất nặng nề,” Kumi tâm sự. Tuy nhiên, cô vẫn cố gắng cầm máy ảnh để ghi lại hiện thực. Động lực lớn nhất của cô là: “Truyền lại tình cảnh này cho thế hệ sau là một hành động mà chúng ta có thể làm.” Những đống đổ nát, nhà cửa sụp đổ, và cảnh quan thiên nhiên đang thay đổi – nhiếp ảnh trở thành công cụ mạnh mẽ truyền tải thực tế vượt ngoài ngôn từ.

“Khi quá trình dọn dẹp đống đổ nát diễn ra, toàn bộ cảnh quan xưa sẽ biến mất, trả lại một trạng thái như chưa từng có gì xảy ra. Khi đó, những điều mới sẽ được xây dựng, nhưng nếu không lưu giữ ký ức và tư liệu về những gì đang hiện diện tại đây, tôi sẽ không thể yên lòng.” – cô chia sẻ. Những gì còn lại hôm nay rồi sẽ biến mất. Dù mong muốn quá trình phục hồi diễn ra nhanh chóng để cuộc sống trở lại bình yên, nhưng cô không hề muốn lãng quên ký ức về thảm họa.

Dù các hạ tầng cơ bản đang dần được khôi phục, nhiều cư dân bán đảo Noto vẫn phải sống trong các khu nhà tạm với điều kiện khó khăn. “Đúng là điện đã có lại, nước cũng đã chảy từ vòi, nhưng chỉ vậy thôi chưa thể đưa cuộc sống trở lại như trước,” một người dân chia sẻ. Dù các tuyến thiết yếu đã được phục hồi, vẫn còn rất nhiều vấn đề về nhà ở, việc làm và chất lượng cuộc sống cần được giải quyết.

Một vấn đề nghiêm trọng khác là tại các làng nhỏ, việc khôi phục hệ thống nước sạch diễn ra rất chậm, buộc nhiều người dân phải đi lấy nước từ nơi cách xa gần 10km. “Có những thị trấn vẫn chưa có nước, người dân phải di chuyển quãng đường dài để lấy nước sinh hoạt,” phản ánh thực tế khắc nghiệt tại địa phương. Dù truyền thông đưa tin về tiến độ phục hồi, cuộc sống tại vùng bị ảnh hưởng vẫn còn xa mới trở lại bình thường như trước kia.

Dù từng bước lấy lại nhịp sống thường ngày, người dân vẫn mang trong mình nỗi lo về tương lai. “Mất nhà, mất việc, nhưng chúng tôi vẫn cố gắng giữ nụ cười. Tuy nhiên, dù từng bước phục hồi, nỗi bất an về tương lai vẫn còn đó. Chúng tôi cố gắng mạnh mẽ, nhưng không thể thiếu sự hỗ trợ từ bên ngoài. Xin hãy dõi theo những nỗ lực nhỏ bé của chúng tôi, và đừng quên chúng tôi. Cuộc sống thường nhật tại vùng bị ảnh hưởng vẫn chưa thể gọi là bình thường.” – Kumi chia sẻ.

Hoạt động tình nguyện không chỉ là đến trực tiếp hiện trường. Quyên góp, hỗ trợ vật chất, lan tỏa thông tin – tất cả đều là những cách thiết thực để hỗ trợ vùng bị ảnh hưởng. Không chỉ người dân trong tỉnh Ishikawa, mà cả những ai ở ngoài tỉnh cũng có thể chung tay giúp đỡ.

Thông tin về các hoạt động tình nguyện có thể được cập nhật trên trang web của chính quyền tỉnh Ishikawa. Dù thời gian hoạt động có thể hạn chế, nhưng các tổ chức NPO và nhóm cộng đồng địa phương cũng đang triển khai nhiều hình thức hỗ trợ như cung cấp chỗ ở cho tình nguyện viên. Hãy tìm hiểu các nguồn thông tin này và cân nhắc hình thức hỗ trợ phù hợp với khả năng của mình – đó sẽ là một bước tiến lớn cho vùng bị ảnh hưởng.

Chúng tôi, cizucu, mong muốn nhận được sự chung tay sáng tạo từ cộng đồng. Đây là nỗ lực nhằm lan tỏa ánh sáng lên văn hóa, thiên nhiên tuyệt đẹp và những thách thức mà bán đảo Noto đang đối mặt. Hãy gắn hashtag #notopeninsula khi chia sẻ những bức ảnh và thông điệp về Noto mà bạn đã ghi lại. Chính sự sẻ chia và hỗ trợ nhỏ bé của các bạn sẽ góp phần hướng tới sự phục hồi cho bán đảo Noto.

Bất chấp thực trạng nghiêm trọng, Kumi cùng các nhiếp ảnh gia khu vực Noto vẫn không ngừng ghi lại những khoảnh khắc của vùng đất này. Một trong những hoạt động tiêu biểu là triển lãm ảnh dự kiến tổ chức vào cuối tháng 3 tại thành phố Kashiwazaki, tỉnh Niigata.

Triển lãm sẽ tập trung vào khu vực Shiramaru, thị trấn Noto – nơi chịu thiệt hại nặng nề do sóng thần và hỏa hoạn, nhưng vẫn chưa nhận được đủ sự hỗ trợ. Những bức ảnh ghi lại cảnh sắc tuyệt đẹp còn sót lại của Shiramaru – nơi may mắn tránh được thảm họa – sẽ truyền tải giá trị của những cảnh quan quý giá đang dần biến mất, đồng thời kêu gọi sự quan tâm liên tục tới vùng bị ảnh hưởng.

Cuối cùng, xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Jang Kumi vì đã hợp tác trong quá trình thực hiện phỏng vấn, đồng thời cầu chúc cho sự an toàn của các nạn nhân và sự phục hồi nhanh chóng cho vùng bị ảnh hưởng.

cover image by Jang Kumi