#notopeninsula Thực tế tại vùng thiên tai và khát vọng phục hồi | Focus #37

Trận động đất bất ngờ tại bán đảo Noto đã biến niềm vui đầu xuân năm thứ 6 của thời kỳ Reiwa thành những ngày tháng bất an và hỗn loạn. Ảnh hưởng của thiên tai lan rộng khắp Noto, tỉnh Ishikawa, Toyama và Niigata, khiến nhiều người phải đối mặt với thử thách khắc nghiệt. Đến nay, nhiều hộ gia đình vẫn chưa có nước sinh hoạt, và việc khôi phục các hạ tầng thiết yếu cho đời sống thường nhật vẫn cần thêm thời gian.

Trong bối cảnh này, nhiều người dân vùng thiên tai buộc phải sống trong các khu tạm cư, đối mặt với cuộc sống khó khăn kéo dài. Việc rời xa quê hương quen thuộc để bắt đầu cuộc sống nơi đất lạ là gánh nặng lớn cả về thể chất lẫn tinh thần. Đối với những ai mất kế sinh nhai hoặc chịu tổn thất nặng nề, việc tái thiết nền tảng cuộc sống là thách thức lớn phía trước.

Đội ngũ cizucu chúng tôi, dù ở xa, không thể trực tiếp chứng kiến thực tế tại hiện trường, chỉ có thể gửi gắm tấm lòng và cảm thấy vô cùng bất lực. Tuy nhiên, chính trong thời khắc khó khăn này, chúng tôi càng tin vào sức mạnh của nhiếp ảnh, quyết tâm lưu giữ ký ức về thiên tai và chuyển tải chúng như một tư liệu giá trị.

Việc phục hồi lại vẻ đẹp tự nhiên và văn hóa của Noto có thể sẽ mất nhiều thời gian, nhưng chúng tôi luôn đồng hành cùng vùng thiên tai, trở thành một phần hỗ trợ cho quá trình phục hồi. Với mong muốn không để ký ức về thảm họa phai nhạt và tạo động lực để mọi người trở lại Noto, cizucu sẽ tiếp tục truyền tải hành trình phục hồi. Trong số tạp chí này, chúng tôi xin giới thiệu những hình ảnh và nội dung phỏng vấn về hiện trạng Noto do nhiếp ảnh gia Jang Kumi thực hiện, với sự đồng ý của tác giả.

Không có nước sinh hoạt.

May mắn là khu vực Udezutsu, thị trấn Noto nơi tôi sống đã được khôi phục điện, gas và sóng điện thoại khá sớm. Tuy nhiên, hệ thống nước vẫn bị cắt và dự kiến chỉ có thể phục hồi tạm thời từ cuối tháng 2 đến cuối tháng 3. Hàng ngày, chúng tôi phải đi nhận nước, tích trữ nước mưa để dùng cho sinh hoạt, hoặc đến tắm ở các nhà tắm do lực lượng phòng vệ mở (chờ đợi 1 tiếng rưỡi là chuyện thường!). Bát đĩa phải rửa bằng nước đổ từ bình tưới, giặt giũ thì phải đi đến các tiệm giặt tự động ở Kanazawa, mất 3-4 tiếng mỗi chuyến đi. Việc di chuyển đến Kanazawa cũng mất gấp đôi thời gian bình thường do đường cao tốc Noto Satoyama bị sập và các tuyến đường phụ bị tắc nghẽn.

Dù cố gắng xoay sở, mỗi ngày tôi càng thấm thía giá trị của nước sạch.

Đến nay, sau một tháng kể từ động đất, tôi vẫn cảm thấy sốt ruột vì tình hình chưa có nhiều thay đổi.
Các bản tin truyền hình cũng ít nhắc đến hơn, khiến tôi có cảm giác bên ngoài đã xem đây là "thảm họa của quá khứ". Trong thành phố, đống đổ nát và nhà cửa sập vẫn còn nguyên, đường xá dù đã được sửa chữa tạm thời nhưng vẫn gồ ghề. Nhiều tuyến đường vẫn chưa thể lưu thông do sạt lở.

Nhiều người vẫn chưa thể trở về từ các điểm sơ tán hoặc nơi tạm cư thứ cấp, phải chờ đợi nhà ở tạm được xây dựng. Tôi luôn lo lắng không biết đến bao giờ mới có thể lấy lại cuộc sống bình thường.

Ngày 10 tháng 1, tôi lần đầu tiên trở lại thành phố Wajima sau động đất. Wajima là quê hương của tôi.

Quê hương đã thay đổi đến mức không nhận ra. Tôi vẫn không thể quên được cú sốc dữ dội ngày hôm đó, và có lẽ sẽ không bao giờ quên. Thành phố ngập tràn nhà cửa đổ sập, núi đồi sạt lở khắp nơi, nắp cống bật lên, mặt đường nứt nẻ, sụt lún, bãi biển nơi tôi từng tắm hồi nhỏ giờ đây đã bị nâng lên do biến động địa chất, hoàn toàn khác xưa... Tôi không nói nên lời. Đặc biệt, khu chợ sáng Wajima bị cháy lớn khiến tôi không dám đến gần. Tôi chỉ có thể nhìn từ xa qua cửa kính xe, từ con đường bên kia sông. Nơi từng có cửa hàng yêu thích và nhà người quen, giờ đây không còn gì nữa, nghĩ đến đó nước mắt tôi không ngừng rơi.

Dù đã trở lại Wajima, tôi vẫn không có cảm giác như mình đang ở quê nhà. Cứ như lạc vào một cơn ác mộng. Quê hương tôi đã thay đổi hoàn toàn.

Thực ra, kể từ ngày đó, tôi dần cảm thấy sợ khi cầm máy ảnh. Tôi nghĩ bản thân vẫn chưa thể chấp nhận việc Noto thân yêu đã trở thành "vùng thiên tai". Khi chụp ảnh, tôi buộc phải đối diện với thực tế ấy, điều này vô thức trở thành áp lực. Vì vậy, hiện tại tôi tạm ngưng chụp ảnh. Khi tâm trạng dần hồi phục, tôi sẽ quay lại với máy ảnh. Qua trải nghiệm này, tôi nhận ra tầm quan trọng của việc "không gượng ép bản thân khi cảm thấy quá khó khăn" – không chỉ với nhiếp ảnh mà cả trong sinh hoạt hàng ngày và các dự án tôi đang tham gia.

"Noto wa yasashiya, tsuchi made mo" – đây là câu nói thể hiện sự hiền hòa của thiên nhiên và con người Noto. Đúng như vậy, người Noto rất ấm áp và tử tế. Sự tương trợ giữa cư dân cũng rất mạnh mẽ, mọi người cùng nhau vượt qua khó khăn kể từ khi thảm họa xảy ra, dù phải chiến đấu với nỗi đau mất mát.

Như bạn thấy, Oku-Noto hiện tại vô cùng tàn tạ. Tan hoang. Nhưng tôi mong mọi người hãy ghi nhớ những hình ảnh này. Cho đến ngày vùng đất này phục hồi. Cho đến khi mọi người có thể nói rằng "không thể tin được nơi đây từng bị động đất, từng tan hoang như vậy". Chúng tôi sẽ cố gắng hết sức cho đến ngày đó.

Nhân dịp này, chúng tôi mong muốn lan tỏa thực trạng hiện tại của bán đảo Noto rộng rãi hơn, như một bước đi nhằm hỗ trợ phục hồi. Xin kêu gọi các nhà sáng tạo cùng chung tay, chia sẻ những bức ảnh chụp tại Noto với hashtag #notopeninsula kèm theo thông điệp của mình, để làm nổi bật vẻ đẹp, văn hóa, thiên nhiên và những thách thức mà Noto đang đối mặt. Qua hashtag này, hy vọng nhiều người sẽ biết đến tình hình hiện tại của Noto và vòng tay hỗ trợ sẽ được mở rộng. Hãy cùng nhau hướng tới ngày bán đảo Noto lấy lại ánh hào quang nhờ sự hỗ trợ và sáng tạo của cộng đồng.

Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn Jang Kumi đã dành thời gian trả lời phỏng vấn trong hoàn cảnh khó khăn. Chúng tôi cầu chúc cho sự an toàn của tất cả những ai bị ảnh hưởng và mong vùng thiên tai sớm được phục hồi.

cover image by Jang Kumi