Trở lại với sự trừu tượng của ranh giới và khoảng cách | Nhiếp ảnh gia zawa | ISSUE #18

‘ISSUE’ đào sâu vào cảm quan và tư duy của các nhà sáng tạo trên toàn cầu, mở ra nguồn cảm hứng mới. Trong ‘ISSUE #18’, chúng tôi tiếp cận thế giới quan của nhiếp ảnh gia zawa, người thể hiện những mâu thuẫn tồn tại giữa ranh giới, khoảng cách do ngôn ngữ quy định và thực tại thông qua nhiếp ảnh.

Khi còn là học sinh trung học, zawa đã du học tại Okinawa một năm và từ đó tiếp tục học đại học tại Nhật Bản. Không rõ từ khi nào, anh bắt đầu cảm thấy sự lạ lẫm với cảm giác về ranh giới và khoảng cách do ngôn ngữ tạo ra.

Nắm máy ảnh trong tay, trước khi sang Nhật, quê hương Đài Loan là khung cảnh quen thuộc với anh. Tuy nhiên, sau một thời gian sống ở Nhật và trở về, anh nhận ra mình có nhiều khoảnh khắc muốn bấm máy hơn, phát hiện ra nhiều điều mới mẻ. “Chính việc qua lại giữa Đài Loan và Nhật Bản đã giúp tôi nhìn thấy hai góc nhìn khác biệt. Quá trình liên tục tái khám phá Nhật Bản và Đài Loan đã ảnh hưởng lớn đến chủ đề sáng tác của tôi”, anh chia sẻ.

Một trong những trải nghiệm nền tảng lớn nhất là khi anh tự hỏi: “Đâu là biên giới giữa Đài Loan và Nhật Bản?”

“Khi tôi du học ở Okinawa, tôi cảm thấy nơi đây thuộc Nhật Bản, nhưng lại gần quê hương Đài Loan hơn cả Tokyo. Từ bờ biển phía đông Đài Loan, vào ngày trời quang có thể nhìn thấy đảo Yonaguni. Khoảng cách gần đến mức nếu cố gắng, có thể vượt qua bằng thùng phuy. Với tôi, Okinawa là nơi vừa đậm chất văn hóa khác biệt, vừa mang không khí gần gũi với quê nhà – một nơi kỳ lạ như vậy”, zawa nhớ lại thời gian du học.

Tuy nhiên, người sống ở Okinawa là công dân Nhật Bản, có hộ chiếu Nhật, và tất nhiên, Okinawa là lãnh thổ Nhật Bản. Lúc đó, anh nhận ra khái niệm biên giới quốc gia là một cấu trúc nhân tạo. Đồng thời, anh cũng nhận thấy cảm xúc của con người về ranh giới và khoảng cách giữa các địa điểm không nhất thiết phải trùng khớp với khái niệm được định nghĩa bằng ngôn ngữ. Thực tế, những ranh giới mà chúng ta cảm nhận trong đời sống có thể đa dạng như số lượng cảm xúc của mỗi người.

Không phải là ranh giới được phân định bằng đường kẻ, mà là ranh giới do từng cá nhân xác lập. Để thử nghiệm cách biểu đạt đưa những ranh giới cụ thể trở lại với tính trừu tượng, năm nay zawa đã tổ chức một triển lãm nhiếp ảnh thể hiện sự mơ hồ của ranh giới.

Với mong muốn tái suy ngẫm về ranh giới và khoảng cách, trong triển lãm nhiếp ảnh, zawa đã giảm thiểu tối đa phần chú thích. Ngôn ngữ là phương tiện truyền đạt rõ ràng, nên việc hạn chế chú thích giúp ảnh hưởng đến cách khán giả tiếp nhận tác phẩm. Khi trưng bày đồng thời ảnh chụp tại Đài Loan và Nhật Bản mà không có giải thích bằng lời, khách tham quan có thể tự do tiếp cận tác phẩm chỉ dựa trên thông tin thị giác, vượt ra ngoài ranh giới giữa hai quốc gia.

“Việc có hay không có ngôn từ đã ảnh hưởng đến cách khán giả nhìn nhận tác phẩm, và tôi đã nhận được nhiều phản hồi quý giá – cảm giác như một thử nghiệm thực chứng trong biểu đạt nghệ thuật.” Triển lãm cũng là dịp học hỏi lớn thông qua đối thoại với khách tham quan.

“Tôi tin rằng nếu tiếp tục chụp ảnh, chắc chắn sẽ tìm ra được góc nhìn độc đáo của riêng mình”, zawa chia sẻ. Khi được nhiếp ảnh gia Fujita Yozo – tác giả của các cuốn sách như “Ký sự lang thang di sản thế giới” và “Thế gian” – nhận xét về tác phẩm, anh nhớ mãi lời khuyên: “Có lẽ nên đưa nhiều hơn khoảng cách, mối quan hệ giữa bản thân và đối tượng vào trong ảnh.” Thật vậy, anh từng có ý thức vạch ranh giới giữa mình và đối tượng, nhưng rồi lại muốn làm mờ ranh giới đó trong sáng tác tương lai.

Cuối cùng, zawa chia sẻ rằng, trong bối cảnh toàn cầu hóa khiến cá tính của mỗi người dường như trở nên phong phú hơn, nhưng đồng thời cũng khiến hình ảnh về cá tính tràn ngập, anh sẽ tiếp tục bấm máy cho đến khi tìm ra góc nhìn thực sự độc đáo của mình. Chính vì sống trong sự mơ hồ của ranh giới, góc nhìn của anh càng đáng chú ý trong tương lai.