Vẽ bản thiết kế trước khi chụp: “Bản vẽ ý tưởng chân dung” | Knowledge #478

Không ít người từng nghĩ: “Tôi muốn thử chụp chân dung, nhưng khi cầm máy lên lại không biết nên chụp thế nào, bắt đầu từ đâu.”

Bản thân tôi khi mới bắt đầu cũng thường bối rối trong việc chọn bối cảnh hay hướng dẫn mẫu, nhiều lần phải dừng lại giữa chừng. Tuy nhiên, sau ba năm thực hành, tôi nhận ra lý do khiến nhiếp ảnh chân dung trở nên khó không phải do thiếu cảm quan nghệ thuật, mà là vì chưa chuẩn bị một “bản thiết kế (chủ đề)” cho buổi chụp.

Bài viết này sẽ giải thích phương pháp tư duy cụ thể giúp người mới bắt đầu có thể áp dụng ngay để vượt qua sự lúng túng khi sáng tác chân dung.

Lý do khiến nhiếp ảnh chân dung thường được xem là khó hơn các thể loại khác nằm ở việc liệu chủ thể có “đưa ra đáp án đúng” cho người chụp hay không.

Ví dụ, công trình kiến trúc luôn có ý đồ rõ ràng của kiến trúc sư, còn phong cảnh thì thường sở hữu vẻ đẹp hiển nhiên, dễ nhận biết ngay từ đầu. Đối với người mẫu chuyên nghiệp hay nhân vật nổi tiếng có ngoại hình và thần thái nổi bật, chính sự hiện diện của họ đã mang tính chủ đề mạnh, giúp nhiếp ảnh gia dễ dàng xác định điểm nhấn cần chụp.

Tuy nhiên, những trường hợp như vậy chỉ chiếm số ít trong giới nghệ thuật. Đa phần chủ thể là người mới vào nghề, bạn bè hay người thân đều không sống với một concept sẵn có để được chụp ảnh.

Chính vì vậy, nhiếp ảnh gia thường bối rối khi phải tự xây dựng chủ đề từ trạng thái “không có đáp án” ở phía chủ thể.

Khi băn khoăn không biết nên chọn chủ đề nào, hãy thử bắt đầu bằng việc “tái hiện” một tác phẩm có sẵn.

Chẳng hạn, bạn có thể đặt mục tiêu cụ thể như “chụp với ánh sáng giống cảnh phim yêu thích” hoặc “bắt chước dáng pose trên bìa CD mình thích”. Chỉ với điều này, bạn đã có đáp án cho mọi yếu tố: địa điểm, hướng sáng, trang phục, tạo dáng của mẫu.

Đặc biệt khi chụp những người thân quen không có concept hình ảnh rõ ràng, việc “mượn bản thiết kế có sẵn” là phương pháp cực kỳ hiệu quả. Ở giai đoạn chụp ảnh vì sở thích, bạn không cần quá cứng nhắc về tính nguyên bản.

Việc tham khảo bản thiết kế giúp bạn loại bỏ sự lúng túng tại hiện trường, tập trung vào kỹ thuật vận hành máy ảnh và bố cục.

Một sai lầm phổ biến của người mới là đặt mục tiêu “khai thác nét cuốn hút của chủ thể”. Nghe có vẻ tuyệt vời, nhưng thực tế đây là kỹ năng rất khó, ngay cả với nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp.

Để làm nổi bật nét cuốn hút của ai đó, bạn cần hiểu tính cách, thói quen, góc mặt đẹp nhất (góc mặt thuận) của họ. Những điều này chỉ có thể nhận ra qua quá trình giao tiếp lâu dài, còn để nhận biết ngay lập tức thì đòi hỏi năng lực quan sát rất cao.

Đặc biệt với những chủ thể không quen chụp ảnh, việc nắm bắt bản chất của họ là điều không dễ dàng. Thay vì đặt mục tiêu trừu tượng như “khai thác nét cuốn hút”, hãy chọn chủ đề cụ thể, có thể nhìn thấy được như “làm nổi bật màu xanh của trang phục này” hoặc “ghi lại bóng đổ thật ấn tượng”. Điều này sẽ giúp bạn hài lòng hơn với quá trình sáng tác và thành quả cuối cùng.

Chụp ảnh là hành động ghi lại khoảnh khắc trước mắt, nhưng với chân dung, đó còn là quá trình “biểu đạt” ý đồ cá nhân.

Bạn có thể chờ đợi chủ thể tự nhiên tạo ra khoảnh khắc đẹp, nhưng việc nhiếp ảnh gia chủ động xác định mục tiêu “lần này tôi muốn chụp kiểu ảnh như thế này” sẽ mở rộng khả năng biểu đạt và giúp bạn tạo ra tác phẩm ưng ý hơn.

Trước khi bấm máy, hãy tự hỏi vì sao bạn chọn địa điểm đó, vì sao lại chụp từ góc này. Khi bạn có thể diễn đạt rõ lý do, quá trình chụp sẽ trở nên mạch lạc hơn.

Đặc biệt khi chụp người thân quen, việc “có bản thiết kế” sẽ biến cảm giác e ngại với chân dung thành một hoạt động sáng tạo đầy hứng khởi.