Máy ảnh kỹ thuật số được gọi là “máy ảnh compact cổ điển” – những chiếc máy ra đời đầu những năm 2000. Thoạt nhìn tưởng như là món đồ công nghệ lỗi thời, nhưng thực tế lại đang trở thành món phụ kiện không thể thiếu của giới trẻ sành điệu ngày nay.
Thật kỳ lạ khi nghĩ về hiện tượng này. Trong bối cảnh các dòng máy ảnh kỹ thuật số hiện đại và smartphone với khả năng vận hành ưu việt, cho ra đời những bức ảnh sắc nét liên tục xuất hiện, tại sao giới trẻ lại lựa chọn “máy ảnh compact cổ điển” – những thiết bị ra đời trước khi họ sinh ra hoặc khi còn nhỏ, thậm chí có rất ít cơ hội sử dụng? Bài viết này sẽ đi sâu lý giải vì sao “máy ảnh compact cổ điển” lại trở thành tâm điểm chú ý của thế hệ Z và giới trẻ hiện nay.
Máy ảnh của mẹ, ký ức qua những bức ảnh ngày ấy
Thời ấy vẫn còn là những năm đầu của thế kỷ 21. Cuối tuần, cả gia đình cùng nhau đi công viên giải trí, sở thú, thủy cung. Em trai tôi còn nhỏ, khóc trên xe đẩy, mẹ thì vội vã, còn tôi thì vô tư chạy nhảy mà không biết mẹ vất vả thế nào. Bố tôi luôn theo sát để tôi không bị lạc.
Kết thúc buổi picnic đầy thử thách, cả nhà nhờ ai đó chụp một bức ảnh gia đình. Trong bức ảnh ấy, ký ức của ngày hôm đó như hiện lên sống động trước mắt.
Image by sentimental_jong
Ngày nay, chúng ta có thể dễ dàng chụp ảnh hay quay video chất lượng cao bằng smartphone. Nhưng dường như vẫn có điều gì đó mà những bức ảnh ngày xưa sở hữu, điều mà công nghệ hiện đại không thể mang lại. Dễ dàng gọi đó là chiều sâu cảm xúc hay sự hoài niệm, nhưng thực ra đó là trải nghiệm nhiếp ảnh đặc biệt, không thể diễn tả chỉ bằng một từ, đối với mỗi người.
Cảm giác hoài niệm vượt qua biên giới
Có vẻ như trào lưu máy ảnh compact cổ điển và văn hóa trân trọng sự hoài niệm của những bức ảnh cũ không chỉ giới hạn ở Nhật Bản. Trong bài viết của BBC (British Broadcasting Corporation) mang tên ‘Digital cameras back in fashion after online revival’, phóng viên đã phỏng vấn Katie Glasgow – một nhà sáng tạo sống tại Brooklyn, New York, người sử dụng thiết bị cũ của cha mẹ để sáng tác hình ảnh và video. Cô chia sẻ về sức hấp dẫn của máy ảnh compact cổ điển như sau:
“Ảnh chụp bằng máy ảnh compact cổ điển trông giống như ký ức, vì nó mờ và không hoàn hảo. Nó giống với cách chúng ta nhớ về mọi thứ hơn. Đối với những người trẻ, những người gần như không có ký ức về thời hoàng kim của các máy ảnh này vào những năm 2000, điều này mở ra một ‘thế giới hoài niệm’.”
Dưới đây là nguyên văn tiếng Anh:
"It looks like memories, because it's blurry and imperfect. It looks more like how we remember things, For younger people, who will have virtually no recollection of these cameras in their 2000s heyday, this opens up a kind of "nostalgic world"
(Trích phỏng vấn BBC ngày 6 tháng 2 năm 2023)
Có lẽ, việc cùng sử dụng một loại thiết bị nào đó đôi khi còn rút ngắn khoảng cách giữa con người hơn cả ngôn ngữ. Những hình ảnh độc đáo do máy ảnh của “thời ấy” tạo ra đang góp phần hình thành nên một cảm thức hoài niệm chung vượt qua biên giới quốc gia.
Hoài niệm sau 10 năm
Image by usubafilm
Bài viết này đã thử phân tích lý do tại sao khi ngắm nhìn những bức ảnh chụp bằng máy ảnh compact cổ điển, chúng ta lại cảm thấy đồng cảm và hoài niệm.
Dù thế nào đi nữa, những chiếc máy ảnh ngày nay rồi cũng sẽ trở thành “máy ảnh cổ điển” trong mắt thế hệ tương lai. Liệu cảm xúc hoài niệm ấy có tiếp tục xuất hiện không? Khi các dòng máy ảnh hiện đại đã đạt đến độ phân giải hơn 100 triệu điểm ảnh, ghi lại cả những chi tiết mắt người không thể nhìn thấy, có lẽ như Katie Glasgow chia sẻ, nếu chúng ta tìm kiếm sự “mờ ảo và không hoàn hảo”, thì máy ảnh ngày nay lại quá hoàn hảo để gợi lên cảm giác hoài niệm. Hoặc cũng có thể, cùng với sự phát triển của công nghệ, cảm nhận của con người cũng sẽ thay đổi, và một ngày nào đó, những bức ảnh của hôm nay sẽ trở thành ký ức hoài niệm. Dù sao đi nữa, tôi vẫn mong chờ cảm giác được nhìn lại những bức ảnh mình chụp sáng nay sau 10 năm nữa.
