Kết nối và Biểu đạt Nội Tâm | 10 câu hỏi dành cho Masamiya Hikaru | ISSUE #2

‘ISSUE’ là chuyên mục đào sâu vào cảm quan và tư duy của các nhà sáng tạo trên toàn thế giới, mở ra nguồn cảm hứng mới cho nghệ thuật.
Ở ‘ISSUE #2’, chúng tôi gửi tới Giám đốc Nghệ thuật Masamiya Hikaru, hiện đang hoạt động tại Tokyo, 10 câu hỏi để khám phá nguồn gốc đa dạng, thế giới quan độc đáo và phương pháp biểu đạt của anh.

Mẹ tôi là người Trung Quốc, bố là người Úc, còn tôi sinh ra và lớn lên tại Tokyo như một người Nhật (cười). Hiện tại tôi làm Giám đốc Nghệ thuật kiêm Nhà thiết kế tại Tokyo, đồng thời sáng lập thương hiệu ‘aesthesia’.

Từ nhỏ tôi đã yêu thích vẽ, nổi tiếng là vẽ ở khắp mọi nơi (cười). Sau khi tốt nghiệp trung học, tôi đã đi du lịch vòng quanh thế giới như một backpacker. Trải nghiệm đó cũng ảnh hưởng đến công việc hiện tại của tôi.

Lý do tôi quyết định đi vòng quanh thế giới là trong một kỳ thi giữa kỳ ở trường trung học.

Trong lúc làm bài, tôi ngồi ở hàng ghế cuối, bất chợt dừng bút và nhìn về phía các bạn cùng lớp phía trước. Tất nhiên, ai cũng mặc đồng phục giống nhau, cùng ngồi làm bài kiểm tra giống nhau.

Bởi vì tôi biết cá tính và vẻ đẹp nội tâm của từng người trước mắt, nên tôi thấy tình huống đó thật thú vị, và cảm thấy sợ hãi trước viễn cảnh sống theo “đường ray đã vạch sẵn” có thể khiến con người đánh mất cá tính.

Tôi nghĩ sẽ thú vị hơn nếu mỗi người trả lời theo cách riêng của mình (cười).

Từ trải nghiệm đó, khi suy nghĩ về hướng đi với tầm nhìn rộng hơn, tôi nhận ra mình muốn biết thêm về những giá trị, văn hóa và thế giới mà mình chưa từng biết đến ngoài Nhật Bản, dù lúc đó tôi không biết tiếng Anh nhưng vẫn quyết tâm “bước ra thế giới!”.
Nhờ vậy, tôi học được rằng “giá trị quan” thay đổi vô vàn theo địa điểm, văn hóa, môi trường, và khi đến một đất nước khác, cách nghĩ của mình có thể thay đổi 180 độ, nhưng đồng thời, bản chất con người ở đâu cũng không thay đổi.

Trong chuyến đi vòng quanh thế giới, tôi từng làm nhà báo thời trang, chụp ảnh street style, và dù chỉ là nhiếp ảnh gia nghiệp dư, tôi cũng từng lẻn vào các tuần lễ thời trang quốc tế (cười).

Từ thời điểm đó, tôi bắt đầu đi xem các triển lãm thời trang, hội họa và nhiếp ảnh.

Nếu nói về nhiếp ảnh, năm 20 tuổi tôi từng bị ấn tượng mạnh bởi triển lãm ‘So Far So Goute’ của Jean-Paul Goude tại Milan, Ý. Tôi tự hỏi làm sao có thể nảy ra những ý tưởng như vậy.

Đó là một trải nghiệm khó quên trong khuôn khổ nhiếp ảnh đối với tôi.

Tôi không có ký ức về lần đầu tiên chụp ảnh. Có lẽ tôi đã chụp từ trước khi có ý thức.

Bởi vì mẹ tôi luôn mang theo máy ảnh, nên có thể tôi đã được đưa máy ảnh và chụp từ khi chưa có ký ức.

Dù vậy, hồi nhỏ tôi vẫn thích vẽ hơn.

Ngay cả bây giờ, tôi vẫn xem nhiếp ảnh như một kỹ thuật, có lẽ tôi có cảm giác như một kỹ sư. Có phần máy móc nữa.

Dù mang tính trừu tượng, nhưng tôi nghĩ “nhiếp ảnh là nắm bắt bên ngoài”, còn “hội họa là tỏa sáng từ bên trong”.

Chính vì vậy, khi nhìn qua ống ngắm máy ảnh, tôi không chỉ cắt cảnh vật bên ngoài mà còn biểu đạt qua cảm giác như đang xem một bức tranh.

Tôi luôn suy nghĩ làm sao để bức ảnh có thể thăng hoa thành một tác phẩm hội họa.

Nếu không phải là tác phẩm được đầu tư kỹ lưỡng, tôi không quá chú trọng đến thiết bị.

Trong công việc, tôi cũng quay video, và thường cắt khung hình từ video để làm ảnh tĩnh.

Có lẽ vì tôi thích chất cảm đặc trưng của điện ảnh, và việc trích xuất một khoảnh khắc từ video mang lại cảm giác như nắm bắt được một dòng chảy liên tục. Có thể việc tạo ảnh từ video là điều tôi đặc biệt quan tâm (cười). Suy cho cùng, cả hai đều là khung hình.

Với máy quay phim, tôi chủ yếu dùng Pocket Cinema Camera của hãng Blackmagic (Úc).

Còn để chụp ảnh thường ngày, tôi thích máy ảnh film 35mm loại chụp liền. Tôi quan tâm đến chất cảm, nhưng không quá chú trọng thương hiệu.

Tôi nghĩ máy ảnh dùng hàng ngày cần “tự nhiên và tiện lợi”, có thể rút ra từ túi và chụp ngay khoảnh khắc đó. Nghĩ lại, tôi bắt đầu dùng máy ảnh film 35mm là do ảnh hưởng từ nhiếp ảnh gia Hiroyuki Koshikawa, người tôi gặp ở Ukraine trong chuyến đi vòng quanh thế giới.

Tôi cũng từng sở hữu một chiếc MINOLTA Riva ZOOM 35mm mà tôi tìm thấy ở cửa hàng đồ cổ trong chuyến đi, nhưng khi về nước thì nó bị hỏng, nên hiện tại tôi dùng Canon autoboy 3 như một “đời thứ hai”.

Tôi thích Londrelle, một nhà thơ kiêm nghệ sĩ, từ trước khi anh ấy nổi tiếng và gần đây tôi nghe rất nhiều.
Điều tôi thích ở anh ấy là dù đã 5 năm, ca từ và tinh thần trong nhạc của anh vẫn không thay đổi. Tôi học được rằng những giá trị cốt lõi thực sự sẽ không bao giờ lỗi thời.

Gần đây tôi cũng nghe lại album ‘Sunday Service’ do Kanye West sản xuất, và khi làm việc tôi thường nghe nhạc của Tchaikovsky, Mozart hoặc AOKI TAKAMASA.

Nhạc cổ điển giúp tôi tập trung làm việc, mọi người cũng nên thử (cười).

Khi sáng tác, tôi thường đắm chìm trong quá trình nên không cố gắng bắt chước ai cả. Những trải nghiệm trong quá khứ từng truyền cảm hứng cho tôi có lẽ đã hiện diện trong từng khoảnh khắc hiện tại.

Tôi nghĩ đó là quy tắc cá nhân để trung thực với mong muốn biểu đạt nội tâm.

Tuy nhiên, tôi thường tìm cảm hứng bằng cách lần theo dòng lịch sử hơn là từ một cá nhân cụ thể.

Ví dụ, khi muốn chụp chân dung kiểu như các bức tranh treo trong phòng nhạc, tôi sẽ tìm hiểu lịch sử của tranh chân dung.

Khi tìm hiểu về chân dung nhiếp ảnh, tôi muốn biết ai là người đầu tiên phổ biến thể loại này bằng nhiếp ảnh, và phát hiện ra đó là Nadar, một nhiếp ảnh gia người Pháp vào những năm 1850.

Nadar từng chụp chân dung cho nhiều nhân vật nổi tiếng và nghệ sĩ tại xưởng ảnh ở Paris. Điều thú vị là các họa sĩ ấn tượng nổi tiếng ở Nhật như Monet, Cézanne từng thuê xưởng của Nadar để tổ chức triển lãm đầu tiên, trở thành khởi nguồn cho phong trào nghệ thuật Ấn tượng chủ nghĩa. Mọi thứ đều liên kết với nhau.

Bên cạnh đó, ngày nay chụp ảnh trên không bằng drone đã phổ biến, nhưng người đầu tiên chụp ảnh trên không bằng khinh khí cầu cũng chính là Nadar. Thật thú vị khi người tiên phong cả về chân dung lẫn ảnh trên không lại là cùng một người.

Tìm hiểu lịch sử giúp tôi biết thêm nhiều điều mới mẻ, và tôi thực sự thấy nó rất hấp dẫn.

Khi ở Paris, tôi cũng từng đến địa chỉ xưởng của Nadar, nhưng tiếc là không còn dấu tích nào nữa (cười).

Tôi muốn thử máy ảnh film 35mm Kyocera TD.
Ống kính “Carl Zeiss Tessar T*” cho chất lượng hình ảnh rất tốt, và tôi cũng thích ngoại hình của nó.

Bên cạnh đó, Leica minilux là món đồ xa xỉ mà tôi luôn để ý.
Giá của nó tăng lên mỗi năm, nên nếu mua bây giờ có thể là rẻ nhất, điều đó cho thấy nó được nhiều người yêu thích và là một chiếc máy ảnh hiếm.

Với chân dung, tôi thích nhất là khi có thể kết nối với tâm hồn của đối tượng, và chụp được khoảnh khắc đó.

Khi có sự kết nối cảm xúc, tức là khi chủ thể thể hiện đúng bản chất của mình. Họ thể hiện con người thật, tôi bị cuốn hút một cách tự nhiên và hòa mình vào khoảnh khắc đó.

Thật khó để diễn đạt bằng lời (cười).

Còn với phong cảnh, tôi thích chụp các công trình kiến trúc ở nước ngoài. Khi chụp những thứ tồn tại lâu dài hơn cả cuộc đời mình, tôi cảm thấy như mình trở thành một phần của lịch sử đó.

Khi tôi hoặc người khác thỏa hiệp với những điều mà bản thân cho là "chưa ổn".

Chính trong những khoảnh khắc đó, cá tính nghệ sĩ và nhân cách con người mới bộc lộ rõ.

Vì tôi có nhiều bạn là nhà thiết kế nên thường được tặng hoặc gửi quần áo (cười).

Đôi khi tôi còn trao đổi sản phẩm tự làm với bạn bè. Vì là người quen nên họ sẵn sàng điều chỉnh thiết kế theo sở thích của tôi. Họ là những người yêu thích sáng tạo nên rất vui khi nghe ý kiến, và đôi khi ý tưởng đó lại trở thành cảm hứng cho bộ sưu tập mới.

Tôi cũng không giỏi chọn đồ trong các cửa hàng cố định.

Tôi là người chụp theo cảm giác nên thiết lập thay đổi tùy tình huống. Tất nhiên còn phụ thuộc vào thời tiết, môi trường, và cả cách nhìn thế giới của tôi vào ngày hôm đó.

Riêng về lấy nét, tôi thích thao tác thủ công.

Cuối cùng, xin kể một câu chuyện hơi vụng về (cười).

Trong chuyến đi vòng quanh thế giới, tôi mang theo máy ảnh DSLR Nikon, nhưng cuộc sống backpacker khá khắc nghiệt, balo va đập nhiều, ngủ ngoài bãi biển bị cát lọt vào, nên chức năng lấy nét tự động bị hỏng.

Vì không đủ tiền mua ống kính mới, tôi buộc phải lấy nét thủ công.

Lúc đầu, tôi gặp khó khăn khi phải lấy nét thủ công cho những khoảnh khắc cần chụp nhanh, nhưng sau 1 năm rưỡi, tôi đã quen dần. Đến khi phát hiện ra nút bấm chỉ bị cứng chứ không hỏng (cười).

Dù vậy, khi đã quen, tôi nhận ra sự tự do của lấy nét thủ công rất tuyệt vời.

Tôi nghĩ các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp đều lấy nét thủ công, nhưng nhờ trải nghiệm đó, tôi đã tự nhiên hình thành cảm giác lấy nét thủ công.

Nếu chú trọng vào tác phẩm, tôi muốn dồn tâm huyết vào những chi tiết thủ công.

Tôi tin rằng điều làm nên nghệ thuật chính là những điều không thể lý giải, xuất phát từ những chi tiết nhỏ nhất. Người ta vẫn nói "Thần ngự trong từng chi tiết" mà (cười).