ร้านหนังสือภาพถ่ายไต้หวัน 新泰興被服廠（XinTaiXing） ตอบ “10 คำถาม” | ISSUE #291

บทสัมภาษณ์บุคคลและสื่อที่แสวงหาแนวทางการนำเสนอภาพถ่ายจากมุมมองเฉพาะตัว เพื่อเจาะลึกจุดเริ่มต้น แนวคิด และกระบวนการสร้างสรรค์ พร้อมส่งต่อแรงบันดาลใจใหม่ๆ ให้ช่างภาพและสื่อด้านภาพถ่ายทั่วโลก

新泰興被服廠（XinTaiXing） คือร้านหนังสือภาพถ่ายในเมืองไถหนาน ประเทศไต้หวัน สถานที่แห่งนี้เริ่มต้นในปี 1950 ในฐานะโรงงานเสื้อผ้าสำเร็จรูป ก่อนจะผ่านความเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย และกลับมาเปิดประตูอีกครั้งในปี 2024 ในฐานะร้านหนังสือที่เน้นสิ่งพิมพ์ภาพถ่ายของไต้หวัน

ครั้งนี้เราชวน XinTaiXing มาตอบ “10 คำถาม” เพื่อสำรวจแนวคิดและการทำงานของพวกเขา รวมถึงวิธีถ่ายทอดประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความทรงจำของไต้หวันผ่านหนังสือภาพถ่าย

เดิมที 新泰興被服廠（XinTaiXing） เป็นโรงงานเสื้อผ้าสำเร็จรูปที่ก่อตั้งขึ้นในปี 1950 ณ ย่านการค้า沙卡里巴 ในเขตจงซี เมืองไถหนาน หลังเผชิญเหตุเพลิงไหม้ตลาดในทศวรรษ 1980 และความเปลี่ยนแปลงจากการพัฒนาเมือง กิจการจึงปิดตัวลงในปี 1988

เราเปิดสถานที่แห่งนี้ขึ้นอีกครั้งในวันคริสต์มาสปี 2024 คราวนี้ไม่ได้กลับมาในฐานะโรงงานเสื้อผ้า แต่เริ่มต้นใหม่ในฐานะร้านหนังสือภาพถ่ายที่นำเสนอสิ่งพิมพ์จากไต้หวัน

เบื้องหลังการเริ่มต้นครั้งนี้คือความตั้งใจที่จะใช้หนังสือภาพถ่ายเป็นสื่อในการคิดและแลกเปลี่ยนกันว่า “ภาพถ่ายไต้หวันคืออะไร”
ที่ผ่านมา หนังสือภาพถ่ายจำนวนมากในไต้หวันจัดพิมพ์อย่างอิสระ แต่ส่วนใหญ่จำหน่ายทางออนไลน์ โอกาสที่ผู้อ่านจะได้หยิบหนังสือขึ้นมาเปิดดูด้วยตัวเองจึงมีไม่มาก เราเลยรู้สึกว่าจำเป็นต้องมีร้านหนังสือที่ให้ความสำคัญกับสิ่งพิมพ์ภาพถ่ายไต้หวันเป็นหลัก

สำหรับเรา ภาพถ่ายคือสื่อที่ถ่ายทอดวัฒนธรรมได้โดยไม่ติดข้อจำกัดทางภาษา สิ่งที่หนังสือภาพถ่ายส่งต่อไม่ได้มีเพียงตัวภาพเท่านั้น แต่ยังมีเรื่องราวหลากหลายชั้น ทั้งวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ ชาติพันธุ์ และสังคม

ภาพถ่ายก้าวข้ามกำแพงภาษา และถ่ายทอดเรื่องราวของแต่ละประเทศหรือพื้นที่ให้เราเข้าใจได้โดยสัญชาตญาณ เราจึงหวังว่าสิ่งพิมพ์ภาพถ่ายของไต้หวันจะเป็นประตูให้ทั้งชาวไต้หวันและผู้คนจากต่างประเทศได้รู้จักไต้หวันมากขึ้น

ภาพถ่ายจากแต่ละยุคสมัยบอกเล่าช่วงเวลาที่ดินแดนแห่งนี้ผ่านพ้นมา เราอยากส่งต่อประวัติศาสตร์และเรื่องราวของไต้หวันไปยังผู้อ่านคนต่อๆ ไปในรูปแบบหนังสือภาพถ่าย

บทบาทสำคัญของเราในฐานะร้านหนังสือภาพถ่าย คือการคิดว่าจะนำเสนอหนังสือแต่ละเล่มอย่างไร และทำอย่างไรให้หนังสือไปถึงมือผู้อ่าน กิจกรรมส่วนใหญ่จึงออกแบบมาเพื่อเปิดโอกาสให้ผู้คนได้พบกับหนังสือภาพถ่าย และค่อยๆ คุ้นเคยกับการอ่านหรือสะสมหนังสือประเภทนี้

นอกจากหนังสือที่วางจำหน่ายแล้ว ภายในร้านยังเก็บรวบรวมหนังสือภาพถ่ายจากไต้หวัน เกาหลี ญี่ปุ่น จีน ยุโรป และสหรัฐอเมริกาไว้มากกว่า 1,000 เล่ม เรานำหนังสือเหล่านี้มาจัดนิทรรศการตามหัวข้อ เพื่อแสดงให้เห็นว่าแม้จะพูดถึงเรื่องเดียวกัน แต่มุมมองและความหมายของภาพก็เปลี่ยนไปตามช่างภาพแต่ละคน

หนังสือภาพถ่ายไม่ได้มีไว้เพียงเปิดดูเท่านั้น ระหว่างที่พลิกแต่ละหน้า เรายังได้ทำความเข้าใจว่าช่างภาพมองเห็นอะไร และมองโลกด้วยน้ำหนักความรู้สึกแบบใด

เราให้ความสำคัญกับการที่หนังสือภาพถ่ายได้พบกับผู้อ่านในจังหวะและบริบทที่เหมาะสม ก่อนจะถูกรับไปเก็บสะสม การพบกันแบบนี้ไม่ควรจำกัดอยู่เพียงในไต้หวัน แต่ควรขยายออกไปสู่ระดับนานาชาติด้วย

นอกจากแนะนำช่างภาพและหนังสือภาพถ่ายผ่านโซเชียลมีเดียแล้ว เรายังเปิดบัญชี Instagram ภาษาอังกฤษชื่อ @xintaixing_books เพื่อแนะนำสิ่งพิมพ์ภาพถ่ายสำคัญของไต้หวันตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันเป็นภาษาอังกฤษ

เราอยากใช้ภาษาที่สื่อสารกันได้ในระดับนานาชาติ เพื่อสร้างจุดเชื่อมต่อแรกให้ผู้อ่านต่างประเทศได้พบและเริ่มสนใจหนังสือภาพถ่ายของไต้หวัน

เรามองว่าหนังสือภาพถ่ายเป็นรูปแบบการนำเสนอที่ช่วยให้ผลงานของช่างภาพคงอยู่ได้นานและสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ นิทรรศการมีระยะเวลาจัดแสดงและย่อมสิ้นสุดลง ส่วนภาพที่โพสต์บนโซเชียลมีเดียก็มักเลื่อนผ่านสายตาไปอย่างรวดเร็วตามพฤติกรรมการรับชมในปัจจุบัน

แต่เมื่อภาพถ่ายผ่านการคัดสรร เรียบเรียง และจัดลำดับ พร้อมถ่ายทอดความคิดและเรื่องราวของผู้สร้าง ภาพเหล่านั้นก็จะกลายเป็นหนังสือ เราสามารถเป็นเจ้าของ เก็บสะสม แบ่งปัน หรือแลกเปลี่ยนหนังสือกับผู้อื่นได้

แต่ละคนพลิกหน้าหนังสือด้วยจังหวะของตัวเอง ภาพต่างๆ จึงค่อยๆ ถูกจดจำ ตีความ และหลงเหลืออยู่ตามจังหวะนั้น เราคิดว่าหนังสือภาพถ่ายคือสื่อที่ช่วยให้ภาพถ่ายดำรงอยู่ได้นานขึ้น

ที่ผ่านมา 新泰興 ได้ร่วมงานกับช่างภาพไต้หวันที่ยอดเยี่ยมหลายคน เรายังเคยร่วมมือกับสำนักพิมพ์ภาพถ่ายญี่ปุ่น 赤々舎（AKAAKA） จัดกิจกรรมพบปะแลกเปลี่ยนระหว่างช่างภาพ ทุกประสบการณ์ล้วนเป็นความทรงจำและสิ่งหล่อเลี้ยงสำคัญที่ช่วยให้ 新泰興 เดินหน้าต่อไป

หนึ่งในประสบการณ์ที่ประทับใจที่สุดคือการเข้าร่วม Fujifilm Photo Festa ที่เกาหลีในเดือนมิถุนายน 2026 เราอยากใช้หนังสือภาพถ่ายสร้างการแลกเปลี่ยนที่ก้าวข้ามข้อจำกัดทางภาษาเสมอมา สำหรับงานนี้ โจทย์สำคัญคือจะถ่ายทอดประวัติศาสตร์ภาพของไต้หวันที่สั่งสมมายาวนานกว่า 150 ปีอย่างไร

ท้ายที่สุด เราไม่ได้เลือกหนังสือโดยมีเป้าหมายเพื่อจำหน่าย แต่ตัดสินใจนำสิ่งพิมพ์ภาพถ่ายไต้หวันอันทรงคุณค่าที่เลิกพิมพ์แล้ว ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ไปจัดแสดง เราอยากใช้ภาพของช่างภาพรุ่นก่อนถ่ายทอดประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม การต่อสู้ ความขัดแย้ง และช่วงเวลาอันงดงามที่ไต้หวันเคยผ่านพ้นมา โครงการนี้ได้รับการตอบรับอย่างอบอุ่น ทำให้เรายิ่งอยากเดินหน้าทำกิจกรรมที่ช่วยให้ผู้คนรู้จักไต้หวันอย่างลึกซึ้งขึ้นผ่านหนังสือภาพถ่าย

เมื่อไต้หวันถูกพูดถึงในระดับนานาชาติ อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และวัฒนธรรมอาหารมักได้รับความสนใจเป็นอันดับต้นๆ แต่ไต้หวันไม่ได้มีเพียงเท่านั้น ที่นี่คือเกาะที่เปี่ยมด้วยพลังชีวิต มีทั้งภูเขาและสายน้ำ เป็นบ้านของผู้คนหลากหลาย และผ่านประวัติศาสตร์อันซับซ้อน ทั้งการถูกปกครอง ความขัดแย้ง ความเข้าใจ และการอยู่ร่วมกัน

ช่างภาพไต้หวันได้บันทึกเรื่องราวอันลึกซึ้งของวัฒนธรรมและผืนดินแห่งนี้ไว้ ไม่ว่าจะเป็นมุมมองจากยุคอาณานิคม ขบวนการประชาธิปไตย ผู้ตั้งถิ่นฐานกลุ่มใหม่ อัตลักษณ์ทางเพศ หรือการฟื้นฟูท้องถิ่น ภาพถ่ายไต้หวันเฝ้ามองความเป็นจริงของดินแดนแห่งนี้มาโดยตลอด

เราเชื่อว่าภาพถ่ายไต้หวันเป็นหนึ่งในรูปแบบการนำเสนอที่สะท้อนวัฒนธรรมไต้หวันได้อย่างซื่อตรงและหลากหลายที่สุด เราจึงอยากเล่าเรื่องของไต้หวันผ่านภาพถ่าย เพื่อให้ผู้คนจากต่างประเทศได้รู้จักดินแดนแห่งนี้มากขึ้น

新泰興 ยังเป็นร้านหนังสือภาพถ่ายที่เพิ่งเริ่มต้น เราจึงมีอีกหลายเรื่องที่ต้องเรียนรู้จากร้านหนังสือและสำนักพิมพ์ภาพถ่ายทั่วโลก

ในแง่ของการทำให้ผู้คนวงกว้างเข้าถึงและเข้าใจภาพถ่ายได้ง่ายขึ้น เราได้เรียนรู้มากจากชุด Photofile ของสำนักพิมพ์ศิลปะอังกฤษ Thames & Hudson รวมถึงชุดหนังสือภาพถ่าย 悦話堂写真文庫 ของสำนักพิมพ์เกาหลี 悦話堂（열화당）

ในอนาคต เราอยากร่วมมือกับองค์กรด้านภาพถ่ายและช่างภาพไต้หวัน เพื่อผลิตสิ่งพิมพ์ขนาดพกพาที่แนะนำช่างภาพและแนวทางการนำเสนอภาพถ่ายของไต้หวัน เราหวังว่าจะนำภาพถ่ายไต้หวันไปสู่ผู้อ่านทั่วโลกในรูปแบบที่หยิบอ่านง่าย น้ำหนักเบา และราคาเข้าถึงได้

ในช่วงเวลาที่ AI และโลกเสมือนกำลังกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน เรารู้สึกว่าความจริงแท้ของภาพ รวมถึงคุณค่าของการคงอยู่ในรูปแบบ “หนังสือ” ที่หยิบจับและสัมผัสได้จริง ยิ่งทวีความสำคัญขึ้น

การสร้างภาพด้วย AI เป็นอีกทางเลือกหนึ่งในสังคมปัจจุบันที่ให้ความสำคัญกับความสะดวก แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าภาพถ่ายจะถูกแทนที่ เพราะการถ่ายภาพไม่ได้มีไว้เพียงสร้างภาพหนึ่งภาพขึ้นมา

สิ่งสำคัญของภาพถ่ายคือกระบวนการ ประสบการณ์ และความรู้สึกที่เกิดขึ้นก่อนจะได้ภาพ ช่างภาพมองโลก รู้สึกบางอย่าง แล้วจึงกดชัตเตอร์ ภาพหนึ่งใบจึงรวบรวมทั้งเวลา พื้นที่ และอารมณ์เอาไว้ ตรงนั้นเองคือความลึกและความจริงของภาพถ่าย
เพราะฉะนั้น สำหรับทุกคนที่ยังเชื่อใน “สิ่งที่เป็นจริง” เราอยากให้คุณหยิบกล้องขึ้นมาและบันทึกช่วงเวลานี้ต่อไป

เราดีใจมากที่โลกใบนี้ยังมีผู้คนรักภาพถ่ายอยู่มากมาย และรู้สึกขอบคุณที่พวกเรายังคงหยิบกล้องขึ้นมา บันทึกยุคสมัยของตัวเองผ่านเลนส์

จากนี้ไป เราจะยังคงใช้สิ่งพิมพ์ภาพถ่ายของไต้หวันถ่ายทอดเรื่องราวทุกแง่มุมของประเทศนี้ เพื่อให้ผู้คนได้รู้จักไต้หวันมากยิ่งขึ้น