Hành động lưu giữ hình ảnh bản thân: Ý nghĩa sâu sắc của selfie | Release #14

Bạn thường chụp selfie trong những hoàn cảnh nào? Thành viên ban biên tập thường chụp selfie với bạn bè vào những dịp đặc biệt như gặp lại sau thời gian dài, hoặc khi chia tay sau những khoảnh khắc vui vẻ bên ly bia. Việc đăng tải selfie lên mạng xã hội và nhìn lại như một cuốn nhật ký dường như đã trở thành thói quen hàng ngày của nhiều người.

Thử suy ngẫm về ý nghĩa của hành động chụp selfie – điều tưởng chừng rất bình thường này – dưới góc độ nhiếp ảnh, có thể sẽ mang lại nhiều điều thú vị.

Một chút về lịch sử.

Bức selfie cổ nhất còn tồn tại là ảnh chân dung tự chụp của Robert Cornelius vào năm 1839. Tác phẩm này được thực hiện bằng kỹ thuật daguerreotype (ảnh bạc trên bản đồng), một phương pháp nhiếp ảnh tiên phong thời bấy giờ. Với tính độc đáo và giá trị lịch sử, bức ảnh này được xem là khởi nguồn của selfie.
Vào năm 1839, kỹ thuật chụp ảnh đòi hỏi thời gian phơi sáng rất lâu, khiến việc tự chụp chân dung trở nên vô cùng khó khăn. Trong cảm nhận của người thế kỷ 19, "chụp ảnh" là một sự kiện lớn, và trải nghiệm tự ghi lại hình ảnh bản thân là điều mới lạ, hiếm có.

Với kỹ thuật nhiếp ảnh sơ khai, việc chụp ảnh từng là một sự kiện trọng đại. Tuy nhiên, sự ra đời của phim 35mm và quá trình thu nhỏ máy ảnh đã nâng tầm giá trị của nhiếp ảnh thành một phương tiện có thể ghi lại mọi khoảnh khắc, ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào. Sự xuất hiện của các nhiếp ảnh gia như Henri Cartier-Bresson – tác giả của khái niệm ‘Khoảnh khắc quyết định’ – cũng gắn liền với những thay đổi công nghệ này. Nhiếp ảnh đã mở ra một góc nhìn mới, mang tính cách mạng cho con người thế kỷ 20, cho phép lưu giữ những khoảnh khắc chưa từng được trải nghiệm trước đó.

Đứng trước gương, dùng điện thoại thông minh chụp lại hình ảnh phản chiếu của bản thân – để lưu giữ bộ trang phục thường ngày hay biểu cảm của chính mình. Thực ra, cách tiếp cận này đã xuất hiện từ trước đây trong lịch sử nhiếp ảnh.

Bức ảnh này, được cho là chụp vào những năm 1940, cho thấy một chiếc máy ảnh phim SLR được đặt trước gương để ghi lại hình ảnh của chính tác giả và người yêu. Dù không thể chụp ảnh hàng ngày như thời đại smartphone hiện nay, nhưng ít nhất, cùng với sự phát triển công nghệ máy ảnh, nhiếp ảnh đã trở thành phương tiện gần gũi hơn với đời sống thường nhật, đồng thời ý nghĩa của hành động chụp ảnh cũng thay đổi theo thời gian.

Tạo dáng trước gương – đó cũng là một dạng tiếp cận selfie. Thông qua nhiếp ảnh, giống như vẽ chân dung tự họa, con người khám phá bản sắc cá nhân. Có thể nói, từ thời điểm này, cảm thức lưu giữ và thể hiện bản thân qua nhiếp ảnh đã bắt đầu hình thành.

Selfie – một trải nghiệm cảm giác mới – mang ý nghĩa sâu sắc như một phương thức để cá nhân thể hiện bản thân qua nhiếp ảnh. Từ thời phim đến kỹ thuật số, ngày nay, người chụp có thể kiểm tra biểu cảm và tư thế của mình ngay trên màn hình smartphone khi selfie. Việc tận dụng mạng xã hội để chia sẻ, xác nhận lẫn nhau đã thúc đẩy sự mở rộng của cái tôi cá nhân.

Bạn cảm nhận thế nào? Selfie đã hòa vào đời sống thường nhật của chúng ta, trở thành phương tiện ghi lại và chia sẻ những khoảnh khắc đặc biệt cũng như những sự kiện nhỏ bé hàng ngày một cách vô thức. Tuy nhiên, sự ra đời của selfie không thể tách rời tiến bộ công nghệ máy ảnh. Đồng thời, khát khao lưu giữ hình ảnh bản thân – như một hình thức tự thể hiện – vẫn không thay đổi suốt hơn 100 năm qua, điều này thật thú vị và ấm áp.

Chắc chắn, cùng với sự phát triển công nghệ và biến chuyển xã hội, cách chúng ta thể hiện bản thân cũng sẽ thay đổi. Dù đã quá quen với selfie, nhưng thực tế, công nghệ đã mang đến cho chúng ta những phương thức mới để hiểu và thể hiện chính mình.