皆尺寺 悠史 chia sẻ | Sự tự do trong những giới hạn học được từ chiếc máy ảnh yêu quý | Leica Q2 Monochrom | Knowledge #521

Những nhà sáng tạo yêu nhiếp ảnh kể lại câu chuyện về máy ảnh và hành trình gắn bó với nó. Một “chiếc máy ảnh yêu quý” luôn phản chiếu quan niệm sống và hệ giá trị riêng của mỗi người. Trong kỳ này, chúng tôi gặp gỡ 皆尺寺 悠史, người luôn đồng hành cùng Leica Q2 Monochrom.

Một chiếc máy ảnh tiện dụng có thể hỗ trợ người chụp và giảm thiểu sai sót. Nhưng đồng thời, “năng lực quan sát” của chính người cầm máy sẽ thay đổi ra sao? 皆尺寺 悠史 cho biết anh chủ động lựa chọn Leica Q2 Monochrom—một chiếc máy ảnh nhiều giới hạn—để mài giũa lại góc nhìn thay vì chỉ trau dồi kỹ thuật.

Leica Q2 Monochrom là máy ảnh kỹ thuật số ống kính liền, được trang bị cảm biến CMOS full-frame chuyên chụp đơn sắc với độ phân giải hiệu dụng khoảng 47,3 megapixel. Nhờ cảm biến chuyên dụng không có bộ lọc màu, máy mang lại độ phân giải cao, dải sắc độ phong phú và khả năng tái hiện đơn sắc tinh tế mà ảnh màu không thể đạt được.

Tôi vô cùng yêu thích nhiếp ảnh đường phố. Tôi thích cả việc thưởng lãm lẫn tự mình chụp. Thể loại chính mà tôi công bố như tác phẩm cá nhân là “nhiếp ảnh sinh vật”, nhưng cho đến nay, đường phố vẫn là một thể loại tôi đặc biệt yêu mến.

Trong quá trình chụp ảnh sinh vật, tôi dựa khá nhiều vào sức mạnh của thiết bị. Thiết bị càng tiện lợi, “tần suất thất bại” càng giảm. Song song với đó, tôi bắt đầu cảm thấy bất an rằng góc nhìn của mình đang dần trở nên đồng nhất và rập khuôn.

Nếu gọi đó là “định hình phong cách”, có lẽ nghe sẽ tích cực hơn. Nhưng liệu ảnh tôi chụp chỉ cho riêng mình cũng sẽ bị ảnh hưởng hay không? Ý nghĩ ấy bắt đầu thoáng qua trong tâm trí tôi.

Giữa lúc đó, tôi gặp Leica Q2 Monochrom.

Ống kính cố định 28mm không thể thay đổi, cùng cảm biến chuyên chụp đơn sắc. Xét theo xu hướng hiện nay, đây có thể là một cấu hình khá cực đoan và đầy cá tính. Dẫu vậy, tôi vẫn bị chiếc máy ảnh này cuốn hút mạnh mẽ.

Lý do rất đơn giản: tôi muốn một lần nữa được chụp trong khi cảm nhận nhịp thở của đường phố. Ngay từ khoảnh khắc gặp gỡ, tôi muốn đối diện thế giới bằng đơn sắc, đối diện với “ánh sáng” và vẽ bằng “bóng tối”. Tôi muốn cảm nhận lại cội nguồn ấy của nhiếp ảnh.

Tôi chủ yếu chụp động vật, với ngôn ngữ hình ảnh lấy đơn sắc làm nền tảng. Tùy tác phẩm, tôi cũng từng sử dụng kỹ thuật “màu cục bộ”, giữ lại màu sắc ở một số vùng. Thay vì loại bỏ toàn bộ màu sắc, tôi chủ ý giữ lại một chút màu để dẫn dắt ánh nhìn. Cách biểu đạt ấy chứa đựng dụng ý riêng và là điều tôi luôn gắn bó.

Mặt khác, ngày càng có nhiều người xem tác phẩm nói với tôi rằng: “Ảnh đơn sắc của anh, chỉ cần giữ nguyên như vậy, đã đủ sức nặng rồi.” Tôi vừa biết ơn những lời ấy, vừa cảm thấy đôi chút không cam lòng.
Nhưng đồng thời, trong tôi cũng bắt đầu nảy sinh suy nghĩ rằng có lẽ mình nên thực sự thử từ bỏ màu sắc một lần. Leica Q2 Monochrom không phải là chiếc máy ảnh chụp ảnh màu rồi mới chuyển sang đơn sắc sau khi bấm máy.

Ngay từ khoảnh khắc chụp, thế giới đã hiện ra trong đơn sắc. Khi nhìn qua EVF, thông tin màu sắc đã biến mất; chỉ còn ánh sáng và bóng tối, chất cảm, hình khối cùng các sắc độ. Trải nghiệm ấy có sức tác động lớn hơn tôi từng hình dung.

Thông thường, tôi sẽ tìm chủ thể, cân nhắc bố cục và sắp xếp hậu cảnh. Tôi cũng suy nghĩ nên giữ lại màu nào và tiết chế màu nào. Nhưng khi cầm Leica Q2 Monochrom, điều đầu tiên tôi làm là tìm kiếm ánh sáng.

Ánh sáng rơi xuống nơi nào? Bóng tối lắng sâu ở đâu? Sắc trắng còn lưu lại đến mức nào, và sắc đen có thể cất lời đến đâu? Dù bước đi trên cùng một con đường, những gì hiện ra trước mắt cũng dần thay đổi.

Thay vì phản ứng trước màu sắc, tôi bắt đầu phản ứng với dấu hiệu mong manh của ánh sáng. Đây không đơn thuần là câu chuyện về chất lượng hình ảnh hay thông số kỹ thuật, mà là một trải nghiệm làm thay đổi chính góc nhìn của người chụp.

Môi trường bị giới hạn ở tiêu cự 28mm cũng mang lại cho tôi một nguồn kích thích lớn. Ban đầu, tôi vật lộn với góc nhìn chưa quen và thú thật rằng đã có rất nhiều lúc nghĩ: “Giá mà là 100mm” hay “Giá mà là 50mm”.

Nhưng rồi đến một lúc, tôi chợt nhận ra: chính lối suy nghĩ “giá mà là tiêu cự nào đó” có lẽ lại đang đóng khung tầm nhìn của mình. Thay vì nghĩ về những gì không thể chụp bằng 28mm, trước hết cứ thử chụp với 28mm. Từ đó, tôi muốn tìm ra những điều chỉ 28mm mới có thể ghi lại. Tôi bắt đầu cảm thấy như vậy.

Chính vì không thể tiến sát, tôi nhìn cả chủ thể trong môi trường của nó.
Chính vì không thể cắt lấy một phần, tôi suy nghĩ về khoảng cách.
Chính vì không có màu sắc, tôi tìm kiếm ánh sáng.

Ở đó có rất nhiều trải nghiệm chỉ có thể cảm nhận qua tiêu cự 28mm và cảm biến đơn sắc.

Với tôi, Leica Q2 Monochrom không phải là “chiếc máy ảnh có thể chụp mọi thứ”. Trái lại, đây là chiếc máy ảnh có những điều không thể làm được rất rõ ràng. Chính vì vậy, tôi cảm thấy nó buộc người chụp phải tự vấn về ý chí và chủ đích của mình.

Thiết bị tiện dụng mở rộng những khả năng của nhiếp ảnh. Trong khi đó, thiết bị nhiều giới hạn khiến ta phải tự hỏi lại mình thực sự muốn nhìn thấy điều gì.

Với tôi, Leica Q2 Monochrom là một chiếc máy ảnh mang nhiều giới hạn. Khoảng thời gian bước đi cùng nó đem lại cảm giác như đang rèn luyện nền tảng cốt lõi cho thực hành nhiếp ảnh của chính mình.

Không dựa vào màu sắc, mà nhìn ánh sáng.
Không dựa vào lượng thông tin, mà nhìn khoảng trống.
Không chỉ nhìn những gì hiện hữu trong khung hình, mà cảm nhận dấu vết vô hình nơi đó.

Với tôi, Leica Q2 Monochrom vừa là chiếc máy ảnh để chụp đơn sắc, vừa là chiếc máy ảnh để nhìn thế giới bằng đơn sắc.

Khi từ bỏ màu sắc, ta sẽ nhìn thấy những điều khác.
Khi chấp nhận giới hạn, đôi khi ta lại trở nên tự do.

Đây là chiếc máy ảnh lặng lẽ dạy tôi về cảm giác có phần nghịch lý ấy.