Hiro chia sẻ | Bị cuốn hút bởi kỹ thuật nhiếp ảnh trăm năm trước | Bản khô trên kính | Knowledge #457

Câu chuyện giữa các nhà sáng tạo yêu nhiếp ảnh và chiếc máy ảnh cùng hành trình của họ. "Chiếc máy ảnh thân yêu" phản chiếu thế giới quan và giá trị sống của mỗi người. Trong số này, Hiro – người bị cuốn hút bởi máy ảnh và kỹ thuật nhiếp ảnh từ hơn 100 năm trước – sẽ chia sẻ trải nghiệm của mình.

Ngày nay, máy ảnh kỹ thuật số ngày càng hiện đại, cho phép chúng ta theo đuổi bức ảnh lý tưởng cả sau khi chụp. Chính vì thế, Hiro lại bị hấp dẫn bởi trải nghiệm nhiếp ảnh không thể làm lại – nơi thời gian như ngưng đọng. Trong bóng tối, anh nạp kính, đọc ánh sáng và chờ đợi trước chiếc máy ảnh gỗ khổng lồ. Sự bất tiện ấy không chỉ là hoài cổ, mà còn là giới hạn giàu ý nghĩa để đối diện nghiêm túc với thế giới.

Hình ảnh được lưu giữ trên bề mặt kính mang đến cảm giác vật chất độc đáo của nhiếp ảnh. Chúng ta sẽ cùng khám phá sức hấp dẫn ấy.

"Bản khô trên kính" (glass dry plate) là vật liệu nhạy sáng được phủ nhũ tương gelatin lên tấm kính, phát triển phổ biến vào cuối thế kỷ 19. Do có thể chuẩn bị sẵn ở trạng thái khô, nhiếp ảnh gia không còn phải xử lý phức tạp ngay tại hiện trường như kỹ thuật bản ướt, giúp việc chụp ảnh ngoài phòng tối trở nên dễ dàng hơn – đây là bước ngoặt lớn trong lịch sử nhiếp ảnh. George Eastman cũng đóng vai trò quan trọng khi đưa bản khô trở nên phổ biến và dễ tiếp cận hơn, góp phần thay đổi dòng chảy lịch sử nhiếp ảnh.

Bức ảnh ấy mang một chiều sâu kỳ lạ, như thể ánh sáng được khắc trực tiếp lên bề mặt kính.
Đó là hình ảnh hiện hữu như một vật thể, điều mà màn hình kỹ thuật số không thể truyền tải.
Thế giới "bản khô trên kính" – kỹ thuật trăm năm trước – chính là điều đã mê hoặc tôi.

Tôi bắt đầu chụp ảnh khi máy ảnh kỹ thuật số đã phổ biến rộng rãi, vào thời điểm xảy ra động đất Kumamoto. Khi đó, tôi tìm thấy chiếc OLYMPUS OM-1 từng được mẹ tôi yêu thích.

Một chiếc máy hơn 40 năm tuổi vẫn có thể hoạt động nếu được chăm sóc cẩn thận – điều ấy khiến tôi vô cùng xúc động và bắt đầu hành trình ngược dòng thời gian, khám phá từng chiếc máy, từng cuộn phim, rồi tiến xa hơn nữa.

Cuối cùng, tôi đã tìm đến chiếc máy ảnh gỗ khổng lồ và bản khô trên kính nặng nề từ hơn 100 năm trước.

Ngày nay, nhờ cảm biến hiện đại và kỹ thuật xử lý RAW tiên tiến, chúng ta có thể theo đuổi biểu đạt lý tưởng ngay cả sau khi chụp.

Bản thân tôi cũng rất yêu thích quá trình thử nghiệm với kỹ thuật số, nhưng chính vì thế tôi lại cảm nhận được sự xa xỉ khó cưỡng từ "bất tiện" mà nhiếp ảnh bản khô mang lại.

Quá trình chuẩn bị cho bản khô bắt đầu trong bóng tối.
Trong căn phòng tối, dưới ánh sáng an toàn mờ nhạt, tôi đặt tấm kính chưa phơi sáng vào holder. Lúc ấy, tôi tự hỏi: "Ánh sáng nào sẽ được lưu giữ trên tấm kính này?" – và cảm thấy hồi hộp.
Khoảnh khắc cầm trên tay tấm kính nguyên sơ, tôi tưởng tượng về chủ thể sắp gặp, về bầu không khí sẽ được ghi lại – đó là nghi lễ không thể thay thế đối với tôi.

Khi đã ra hiện trường, không còn đường lui.
Đặt thiết bị cồng kềnh, tự mình đọc ánh sáng, chú ý cả chuyển động của mây trời, tập trung toàn bộ giác quan. Để bấm được một lần màn trập, tôi dành 30 phút, thậm chí có khi cả tiếng đồng hồ.

Cảm giác căng thẳng của "một lần duy nhất, không thể làm lại" khiến tôi cảm nhận thế giới rõ nét hơn.

Dưới ánh đèn đỏ, từ tấm kính ngâm trong hóa chất hiện hình, không chỉ hình ảnh mà cả nhiệt độ, màu sắc của khoảnh khắc ấy dần hiện lên.

Đôi khi, những biến động ngoài ý muốn xảy ra, nhưng chính sự mơ hồ ấy lại trở thành bằng chứng rằng tôi đã thực sự có mặt "ở thời điểm, nơi chốn" đó.

Những chiếc máy ảnh trăm năm tuổi dạy tôi về giá trị của thời gian đối diện nghiêm túc với thế giới, vượt lên trên sự tiện lợi.

Buông bỏ tiện nghi, cảm nhận sức nặng của kính trong từng đầu ngón tay, lưu giữ ánh sáng như một "vật chất".
Bạn cũng hãy thử cùng tôi trải nghiệm sự bất tiện nhưng vô cùng xa xỉ này.