Nhìn lại lịch sử, mỗi khi công nghệ mới xuất hiện, con người thường nảy sinh lo lắng và sợ hãi. Tuy nhiên, khi những giới hạn của công nghệ mới dần lộ rõ, giá trị cốt lõi đặc thù của con người lại càng nổi bật, dẫn đến sự tái nhận thức về tính nhân bản. Lần này, chúng tôi xin giới thiệu về thế giới nhiếp ảnh mà chỉ con người mới có thể tạo ra, từ góc nhìn “tính thân thể”.
AI – Trí tuệ không sở hữu thân thể
AI, đặc biệt là học máy, phân tích và học hỏi từ lượng dữ liệu khổng lồ. Chẳng hạn, AI do DeepMind phát triển đã nổi tiếng khi đánh bại nhà vô địch cờ vây của con người – thành tựu này đạt được nhờ phân tích hàng loạt dữ liệu ván cờ.
Tuy nhiên, “tri thức” của AI không có trải nghiệm hay cảm giác thân thể như con người. AI rất giỏi nhận diện mẫu dữ liệu và đưa ra dự đoán, nhưng không thể cảm nhận hay trải nghiệm thế giới vật lý như con người. Giới hạn này của AI có thể thấy rõ qua kết quả tạo ảnh của nó.
Image by yNAK
Khả năng của nhiếp ảnh gắn liền với thân thể
Công nghệ analog, đặc biệt là nhiếp ảnh bằng máy phim, gắn bó sâu sắc với tính thân thể. Từ việc nạp phim, chỉnh nét cho đến bấm cò, nhiếp ảnh gia đều trải qua chuỗi thao tác vật lý. Chính sự thủ công này giúp họ xây dựng mối liên hệ trực tiếp, mật thiết với đối tượng, tạo nên chiều sâu và chất cảm riêng biệt cho tác phẩm.
Bên cạnh đó, ảnh analog còn tạo ra mối liên kết độc đáo với người xem. Các nhiếp ảnh gia analog chia sẻ kỹ năng, kinh nghiệm, ảnh hưởng lẫn nhau, và quá trình này góp phần hình thành cộng đồng. Các triển lãm nhiếp ảnh hay workshop là nơi quý giá để những người cùng đam mê kết nối, chia sẻ tri thức và cảm xúc. Như vậy, nhiếp ảnh analog kết nối trải nghiệm cá nhân với trải nghiệm của người khác trong thế giới vật chất, mang lại chiều sâu và ngữ cảnh mới cho tác phẩm.
Image by usubafilm
Giá trị bền vững của phim
Sự trường tồn của nhiếp ảnh phim bắt nguồn từ bản chất ghi lại hiện tượng quang học. Dù AI về lý thuyết có thể mô phỏng các mô hình ánh sáng như ánh nắng mặt trời, nhưng việc tái hiện hoàn toàn bằng phần cứng thực tế là điều rất khó.
Ảnh phim ghi nhận ánh sáng như một vật chất vật lý, lưu giữ nguyên vẹn những gì thực sự tồn tại. Điều này khác biệt căn bản với việc dự đoán hay tái tạo của AI, và chính là giá trị độc đáo của ảnh phim. Ảnh phim, với tư cách là phương tiện ghi lại ánh sáng vật lý, sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng và quý giá trong nhiếp ảnh.