เส้นแบ่งระหว่าง AI อาร์ตกับลิขสิทธิ์
ในเดือนธันวาคม 2021 อังกิต ซานี ได้ยื่นขอจดทะเบียนลิขสิทธิ์ผลงานในฐานะ “ภาพถ่าย, งานศิลปะสองมิติ” ผลงานชิ้นนี้เป็นภาพที่ใช้ AI สร้างขึ้นโดยได้รับแรงบันดาลใจจาก ‘Starry Night’ ผลงานชิ้นเอกของวินเซนต์ แวนโก๊ะห์ โดยอังกิตนำภาพถ่ายพระอาทิตย์ตกของตนเองมาผสมผสานกับ ‘Starry Night’ ผ่านแอปพลิเคชัน AI ที่ชื่อว่า RAGHAV
อย่างไรก็ตาม สำนักงานลิขสิทธิ์สหรัฐฯ ปฏิเสธคำขอโดยให้เหตุผลว่าขาด “ความสร้างสรรค์โดยมนุษย์” การตัดสินใจนี้จุดประกายให้เกิดการถกเถียงถึงสถานะของศิลปะที่สร้างโดย AI ภายใต้กฎหมายลิขสิทธิ์
สถานะปัจจุบันของ AI อาร์ตกับกฎหมายลิขสิทธิ์
ปัญหาลิขสิทธิ์ของ AI อาร์ตสะท้อนช่องว่างระหว่างความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีกับการปรับตัวของกฎหมาย โดยกฎหมายลิขสิทธิ์ดั้งเดิมให้ความคุ้มครองเฉพาะผลงานที่มีความสร้างสรรค์โดยมนุษย์ แต่เมื่อเป็นผลงานที่สร้างโดย AI นิยามนี้กลับไม่ชัดเจน
ในกรณีนี้ อังกิตเน้นย้ำว่า AI มีบทบาทเฉพาะในการผสมผสานภาพถ่ายพระอาทิตย์ตกของเขากับ ‘Starry Night’ โดยภาพถ่ายเป็นผลงานต้นฉบับของเขาเอง และเขาได้กำหนดวิธีการเปลี่ยนแปลงสี รูปทรง และสไตล์ให้กับ AI อย่างชัดเจน
แต่สำนักงานลิขสิทธิ์สหรัฐฯ ยังคงยึดหลักเกณฑ์เดิม โดยระบุว่า “ขาดความเป็นผลงานสร้างสรรค์โดยมนุษย์ที่จำเป็น” และปฏิเสธการจดทะเบียนซ้ำอีกครั้ง แม้อังกิตจะยืนยันว่ามีส่วนสร้างสรรค์โดยมนุษย์ แต่ทางสำนักงานชี้ว่า “ความสร้างสรรค์โดยมนุษย์นั้นไม่สามารถแยกออกจากผลงานสุดท้ายที่สร้างโดยคอมพิวเตอร์ได้”
นอกจากนี้ยังระบุว่า “สิ่งที่ถูกสร้างขึ้นใหม่ไม่ได้เกิดจากอังกิตหรือศิลปินคนอื่น แต่เป็นผลผลิตของแอปพลิเคชัน AI RAGHAV” จึงสรุปว่าผลงานดังกล่าวไม่สามารถจดทะเบียนลิขสิทธิ์ได้เพราะขาดความสร้างสรรค์ที่เกิดจากมนุษย์
การปรับปรุงกฎหมายในระดับโลก
ประเด็น AI กับลิขสิทธิ์ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในสหรัฐฯ แต่ยังเห็นได้ชัดในหลายประเทศ เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2023 สำนักงานศิลปวัฒนธรรมแห่งชาติของญี่ปุ่นได้เผยแพร่ร่างแนวคิด “AI กับลิขสิทธิ์” ท่ามกลางความกังวลเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์จากการที่ AI นำข้อมูลบทความหรือภาพไปเรียนรู้โดยไม่ได้รับอนุญาต ขณะเดียวกัน สภาสหภาพยุโรปและรัฐสภายุโรปก็ได้บรรลุข้อตกลงเกี่ยวกับกฎหมาย AI ฉบับแรกของโลก เพื่อส่งเสริมการพัฒนาและการใช้ AI อย่างปลอดภัยและน่าเชื่อถือ
การกำหนดเส้นแบ่งความสร้างสรรค์ระหว่าง AI กับมนุษย์ยังคงเป็นประเด็นที่ต้องถกเถียงต่อไปในหลายประเทศทั่วโลก ท่ามกลางตัวอย่างและกรณีศึกษาที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง เราควรติดตามความเคลื่อนไหวล่าสุดในวงการนี้อย่างใกล้ชิด
