การระบุว่าเป็นภาพ AI จะเปลี่ยนไปอย่างไร? สิ่งที่คนถ่ายและเผยแพร่ภาพควรรู้ | Release #930

เมื่อ AI สร้างภาพพัฒนาขึ้นเรื่อยๆ เวลาดูภาพ เราจึงไม่ได้สนใจแค่ว่า “ในภาพมีอะไร” แต่ยังเริ่มตั้งคำถามด้วยว่า “ภาพนี้สร้างขึ้นมาอย่างไร”

ที่ผ่านมา มีการพูดถึง AI ทั้งในแง่ความน่าเชื่อถือของภาพถ่ายและสิทธิของผู้ถ่ายภาพอยู่แล้ว สิ่งที่ควรรู้เพิ่มเติมในตอนนี้คือ กฎเกี่ยวกับการระบุเนื้อหาที่สร้างด้วย AI เริ่มเข้าสู่ขั้นตอนการบังคับใช้จริงแล้ว

ข้อกำหนดด้านความโปร่งใสตามมาตรา 50 ของ EU AI Act มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 2 สิงหาคม 2026 แนวปฏิบัติที่คณะกรรมาธิการยุโรปเผยแพร่ได้แจกแจงว่า ผู้ให้บริการและผู้ใช้ระบบ AI สร้างเนื้อหาแต่ละฝ่ายควรรับมือกับการระบุและตรวจจับเนื้อหาที่ AI สร้างหรือปรับแต่งอย่างไร

ผู้ให้บริการต้องทำให้ผลลัพธ์ที่ AI สร้างหรือปรับแต่งมีข้อมูลในรูปแบบที่เครื่องอ่านได้และสามารถตรวจจับได้ ส่วนผู้ใช้ AI สร้างเนื้อหาอาจมีหน้าที่ระบุว่าเป็นเนื้อหาจาก AI หากเป็นดีปเฟกที่ทำให้บุคคลหรือเหตุการณ์ดูเหมือนจริง รวมถึงข้อความบางประเภทที่ AI สร้างหรือปรับแต่งและเกี่ยวข้องกับประเด็นสาธารณะ ดังนั้น สิ่งที่แต่ละฝ่ายต้องทำจึงแตกต่างกันไปตามบทบาทและประเภทของเนื้อหา

การเข้าร่วมแนวปฏิบัตินี้เป็นไปโดยสมัครใจ อย่างไรก็ตาม คณะกรรมาธิการยุโรปชี้แจงว่า แม้จะไม่เข้าร่วม ข้อกำหนดด้านความโปร่งใสตามมาตรา 50 ก็ยังเป็นหน้าที่ตามกฎหมาย แนวปฏิบัตินี้จึงทำหน้าที่เป็นกรอบที่ช่วยให้แต่ละฝ่ายรู้ว่าควรดำเนินการอย่างไร

ดังนั้น การเหมารวมว่า “ภาพที่ใช้ AI ทุกภาพต้องติดป้ายแบบเดียวกัน” หรือ “ภาพถ่ายทุกภาพที่ผ่านการปรับแต่งหลังถ่ายต้องถือเป็นภาพ AI” จึงไม่ถูกต้อง หน้าที่ที่ต้องปฏิบัติขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น เป็นผู้ให้บริการหรือผู้ใช้ระบบ AI สร้างเนื้อหา ตลอดจนสร้างและเผยแพร่เนื้อหาประเภทใด

เริ่มจากแยกเก็บไฟล์ภาพต้นฉบับที่ถ่ายไว้กับภาพหลังการสร้างหรือปรับแต่ง หากใช้ AI สร้างเนื้อหา ควรจดบันทึกว่าใช้ในขั้นตอนไหน พร้อมตรวจสอบฟังก์ชันการระบุข้อมูลและแนวทางของแพลตฟอร์มที่จะนำภาพไปโพสต์ วิธีนี้จะช่วยให้อธิบายที่มาของภาพในภายหลังได้ง่ายขึ้น

เมื่อต้องเผยแพร่ภาพที่ดูเหมือนบุคคลหรือเหตุการณ์จริง ก็ควรใส่คำอธิบายที่ช่วยป้องกันไม่ให้ผู้ชมเข้าใจผิด ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าต้องแจกแจงรายละเอียดการแก้ไขทุกขั้นตอน แต่การบอกอย่างถูกต้องว่าภาพนั้นเกิดขึ้นมาอย่างไรในจังหวะที่จำเป็น จะช่วยสร้างความไว้วางใจได้

ทุกวันนี้ การดูด้วยตาเพียงอย่างเดียวแล้วฟันธงว่าภาพหนึ่งเป็นภาพถ่ายหรือภาพที่สร้างขึ้นนั้นทำได้ยากขึ้นเรื่อยๆ เราจึงควรใส่ใจไม่เพียงเนื้อหาในภาพ แต่รวมถึงกระบวนการสร้างและคำอธิบายที่ให้ไว้ตอนเผยแพร่ด้วย

ทุกวันนี้ การดูด้วยตาเพียงอย่างเดียวแล้วฟันธงว่าภาพหนึ่งเป็นภาพถ่ายหรือภาพที่สร้างขึ้นนั้นทำได้ยากขึ้นเรื่อยๆ เราจึงควรใส่ใจไม่เพียงเนื้อหาในภาพ แต่รวมถึงกระบวนการสร้างและคำอธิบายที่ให้ไว้ตอนเผยแพร่ด้วย