ร่วมข้ามพรมแดนในไทยและญี่ปุ่น | เหตุผลที่ฉันรัก ppp โดย masashi7069 | Focus #730

〈photo poster project（ppp）〉 ที่ cizucu จัดขึ้นทั่วโลก คือพื้นที่ที่ทุกคนสามารถแบ่งปันเรื่องราวของตนเองได้อย่างสบายใจ และเป็นคอมมูนิตี้ที่เปิดโอกาสให้เชื่อมโยงกับครีเอเตอร์จากทั่วโลกได้อย่างแท้จริง

ในซีรีส์ “เหตุผลที่ฉันรัก ppp” เราพูดคุยกับครีเอเตอร์ผู้หลงรัก ppp เพื่อค้นพบเสน่ห์ของโครงการที่แม้แต่กองบรรณาธิการ cizucu เองอาจยังไม่เคยสังเกตเห็น ครั้งนี้เราขอนำเสนอ masashi7069（Masashi）ผู้เข้าร่วมกิจกรรมแบบ “ข้ามพรมแดน” ทั้งในประเทศไทยและญี่ปุ่น

ผมทำงานเป็นพนักงานบริษัทการค้าเฉพาะทางของญี่ปุ่น ก่อนหน้านี้รับผิดชอบลูกค้าในประเทศอยู่ที่โตเกียวมาเป็นเวลานาน แต่เมื่อเห็นเพื่อน ๆ ทำงานในต่างประเทศก็ได้รับแรงบันดาลใจ จนเริ่มคิดว่า “ตัวเราเองก็อยากออกไปสู่โลกภายนอกให้มากกว่านี้”
นั่นเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ผมย้ายไปอยู่ฝ่ายที่รับผิดชอบด้านการค้าระหว่างประเทศ

ตั้งแต่ปี 2018 ผมถูกส่งมาประจำที่บริษัทลูกในประเทศไทย และมีโอกาสเดินทางไปทำงานในประเทศใกล้เคียงมากขึ้น ผมชอบท่องเที่ยวเป็นการส่วนตัวอยู่แล้ว ไม่ว่าจะในหรือนอกประเทศไทย และตอนนี้ก็มาอยู่คนเดียว ดังนั้นเมื่อมีเวลาว่างในวันหยุด ผมจึงมักออกไปเดินถ่ายภาพคนเดียวครับ

ประเทศไทยและประเทศใกล้เคียงมีวัดอยู่มากมายจริง ๆ แต่สิ่งที่ผมชอบถ่ายไม่ใช่ตัวสถาปัตยกรรม หากเป็นสีหน้าของผู้คนที่กำลังสวดมนต์และบรรยากาศภายในสถานที่เหล่านั้นครับ

เวลาออกไปเดินถ่ายภาพกับเพื่อน แม้จะเดินอยู่ในสถานที่เดียวกัน แต่แต่ละคนกลับถ่ายจากมุมมองที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง การได้ค้นพบว่า “เขาเลือกตัดกรอบภาพแบบนั้นเองหรือ!” เป็นเรื่องที่น่าสนใจมากครับ
อีกอย่างหนึ่งคือ ช่วงประมาณสองปีมานี้ผมหลงใหลการถ่ายภาพทางช้างเผือก และกำลังมองหาจุดถ่ายภาพทั้งในประเทศไทยและประเทศใกล้เคียง

นอกจากนี้ ผมยังรู้สึกว่าวัฒนธรรมการถ่ายภาพด้วยสมาร์ตโฟนในประเทศไทยแพร่หลายมาก เวลาเดินไปตามถนน ผมมักเห็นผู้หญิงให้คู่รักช่วยถ่ายภาพให้อยู่บ่อย ๆ
พวกเขาถ่ายใหม่หลายครั้งจนกว่าจะพอใจ ผมคิดว่าทั้งผู้ถ่ายและผู้ถูกถ่ายคงสะสมประสบการณ์กันไปอย่างเป็นธรรมชาติ แม้จะมองในฐานะคนนอก ผมก็มักอดชื่นชมไม่ได้ว่า “โพสได้เป๊ะมาก” ครับ

สำหรับสตรีทโฟโตกราฟี ผมรู้สึกว่าหลายคนค่อนข้างเปิดกว้าง แม้เราจะหันกล้องไปทางพวกเขาก็มักแสดงท่าทีว่า “ถ่ายได้เลย” บางคนยังชูสองนิ้วให้ด้วยครับ
ผมเริ่มถ่ายภาพในประเทศไทย จึงอาจยังเปรียบเทียบได้ไม่เต็มที่ แต่ดูเหมือนว่าในญี่ปุ่นหรือยุโรป ผู้คนจะรักษาระยะห่างต่างออกไป ผมมีเพื่อนบางคนที่ชอบความ “สบาย ๆ” ของประเทศไทยจนกลับมาถ่ายภาพที่นี่อีกครับ

อย่างแรกคือ ทั้งพื้นที่จัดแสดงในไทยและญี่ปุ่นต่างมีบรรยากาศอบอุ่นไม่ต่างกัน โดยเฉพาะบรรยากาศในฐานะพื้นที่แห่งการแลกเปลี่ยน ผมรู้สึกว่า “เหมือนกันเลย” ผู้คนเริ่มต้นบทสนทนาด้วยการชมผลงานแล้วถามว่า “ช่วยอธิบายเพิ่มเติมได้ไหมครับ” จากนั้นบทสนทนาก็ค่อย ๆ ขยายออกไปอย่างเป็นธรรมชาติ ทั้งในญี่ปุ่นและไทย ภาพถ่ายล้วนเป็นประตูสู่การสื่อสารเหมือนกันครับ

ในทางกลับกัน สิ่งที่รู้สึกว่าแตกต่างอย่างชัดเจนก็คือภาษา ppp ที่ญี่ปุ่นใช้ภาษาญี่ปุ่นเกือบทั้งหมด และผู้เข้าร่วมราว 80–90 เปอร์เซ็นต์เป็นชาวญี่ปุ่น ส่วน ppp ในประเทศไทย แม้ผู้เข้าร่วมจำนวนมากจะเป็นคนไทย แต่ก็สื่อสารกันด้วยภาษาอังกฤษได้ ทำให้สัดส่วนของชาวต่างชาติรวมถึงตัวผมเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
ภาษาไทยของผมไม่มีปัญหาสำหรับบทสนทนาในชีวิตประจำวัน แต่ยังไม่ถึงขั้นอธิบายรายละเอียดเชิงนัยได้อย่างครบถ้วน อีกทั้งผมยังต้องเป็นคนแรกที่พูดในแกลเลอรีทอล์ก จึงลังเลว่า “ควรพูดภาษาอะไรดี”

หากพูดภาษาญี่ปุ่นก็ต้องสื่อสารผ่านล่ามจากทีมงาน แต่หากใช้ภาษาอังกฤษอาจถ่ายทอดความรู้สึกได้โดยตรงมากกว่า และผมก็คิดว่าหากมีใครไม่ถนัดภาษาอังกฤษ ทีมงานก็น่าจะช่วยแปลให้ จึงตัดสินใจพูดเป็นภาษาอังกฤษครับ

หลังจากนั้น ผู้เข้าร่วมชาวไทยเกือบทุกคนก็พูดในแกลเลอรีทอล์กเป็นภาษาอังกฤษเช่นกัน เมื่อได้รู้ว่า “ใช้ภาษาอังกฤษก็ได้” ผมจึงสามารถพูดคุยแลกเปลี่ยนกับทุกคนได้เหมือนตอนเข้าร่วมที่ญี่ปุ่น มีทั้งคนถามเกี่ยวกับผลงานและเชื่อมต่อกันทางโซเชียลมีเดียภายหลัง เป็นช่วงเวลาที่สนุกมากจริง ๆ ครับ

หากพูดถึงแนวโน้มของผลงาน ผมรู้สึกว่าที่ญี่ปุ่นมีผลงานซึ่งถ่ายทอดสิ่งต่าง ๆ ใกล้ตัวในชีวิตประจำวันอยู่มาก ขณะที่ในไทยมีผลงานจากการเดินทางค่อนข้างมาก การได้ชมผลงานของผู้คนที่มีภูมิหลังแตกต่างกันจึงสร้างแรงกระตุ้นให้ผมอย่างมากครับ
ผมรู้สึกว่าแก่นสำคัญของ ppp อย่าง “ความเคารพซึ่งกันและกัน” และบรรยากาศของการที่ทุกคนมารวมตัวกันเพราะเห็นพ้องกับเจตนารมณ์ของโครงการนั้นเหมือนกัน ไม่ว่าจะอยู่ประเทศใดก็ตาม

สิ่งที่ทำให้รู้สึกถึง “ความเป็นกันเอง” มากที่สุด คือการฝากขั้นตอนการพิมพ์ทั้งหมดไว้กับโครงการได้ครับ
คนที่เคยจัดนิทรรศการน่าจะเข้าใจดีว่า หากเริ่มพิถีพิถันกับงานพิมพ์ ตั้งแต่การเลือกผู้ให้บริการไปจนถึงชนิดกระดาษ รายละเอียดต่าง ๆ แทบไม่มีที่สิ้นสุด แต่ ppp รับผิดชอบส่วนนี้ทั้งหมด ทำให้เราไม่ต้องรู้สึกกดดันตั้งแต่ขั้นเตรียมงาน และสามารถมุ่งความสนใจไปยัง “โอกาสในการแลกเปลี่ยน” ซึ่งเป็นสิ่งที่ผมคาดหวังจาก ppp ได้เต็มที่

ผมคิดว่าความเป็นกันเองเช่นนี้ช่วยลดอุปสรรคในการเข้าร่วมลงอย่างมากครับ

อีกประการหนึ่งคือ ที่นี่ไม่มีการแบ่งแยกด้วยอุปกรณ์หรือระดับทักษะ ซึ่งเป็นเรื่องดีครับ แม้ไม่ใช่กล้องระดับมืออาชีพ หรือเป็นผลงานที่ถ่ายด้วย iPhone ก็ยังเกิดบทสนทนาอย่างเป็นธรรมชาติว่า “ถ่ายอย่างไรหรือครับ” ภาพถ่ายกลายเป็นประตูสู่การสื่อสารโดยตรง และมีบรรยากาศที่ทำให้คิดว่า “ถ้าเป็นที่นี่ เราก็เข้าร่วมวงได้” ผมรู้สึกว่านี่คือความเป็นกันเองในแบบฉบับของ ppp ครับ

ตอนเข้าร่วม ppp ที่ประเทศไทย ผมได้พูดคุยกับนักธรณีวิทยาคนหนึ่งซึ่งร่วมจัดแสดงด้วย มีภาพถ่ายเนินทรายในทะเลทรายที่สูงราว 300 เมตรจัดแสดงอยู่ครับ
ตอนแรกผมไม่อาจคาดเดาได้เลยว่า “ถ่ายที่ไหน และถ่ายมาได้อย่างไร” รู้ตัวอีกทีก็เหมือนถูกผลงานดึงดูดให้เดินเข้าไปถามเจ้าของภาพแล้วครับ

เขาอธิบายอย่างละเอียดจนน่าประทับใจว่า “อ่านทิศเหนือและใต้จากตำแหน่งของดวงอาทิตย์ แล้วกำหนดจุดยืนให้สอดคล้องกับองค์ประกอบภาพที่ต้องการก่อนถ่าย”
เบื้องหลังภาพหนึ่งที่ผมกำลังมองในฐานะผลงานศิลปะ พลันปรากฏ “โลก” อันยิ่งใหญ่ขึ้นมา ราวกับสัมผัสได้แม้กระทั่งสายลมในทะเลทราย ทั้งที่เป็นการได้สัมผัสภาพถ่ายหนึ่งใบ แต่กลับรู้สึกว่าโลกของตัวเองขยายกว้างขึ้นอย่างมากครับ

ในพื้นที่จัดแสดงเดียวกัน มีผู้คนที่เดินทางไปยังทะเลทรายหรือทวีปแอนตาร์กติกาจริง ๆ และประสบการณ์ของพวกเขาก็กลายเป็นภาพถ่ายที่อยู่ตรงหน้า ppp เป็นทั้งพื้นที่สำหรับชมภาพถ่าย และพื้นที่สำหรับพบเจอผู้คนซึ่งแทบไม่มีโอกาสได้มาบรรจบกันในชีวิตประจำวัน ผมได้ตระหนักถึงเรื่องนี้อีกครั้งครับ
นับตั้งแต่บทสนทนาครั้งนั้น ความปรารถนาแห่งการเดินทางที่อยู่ลึกในใจก็ยังคงลุกโชน ทำให้ผมคิดว่า “อยากออกไปยังสถานที่ที่แตกต่างยิ่งกว่านี้”

ตอนที่เพิ่งเริ่มถ่ายภาพ ผมเคยเข้าร่วมกิจกรรมเดินถ่ายภาพซึ่งจัดโดยคุณ Naoya Akashi ผู้ทำงานอยู่ในประเทศไทย สิ่งที่เขาแนะนำระหว่างเดินในย่านไชนาทาวน์ของกรุงเทพฯ คือเปลวไฟขนาดใหญ่ที่พวยพุ่งขึ้นขณะผัดผักบุ้ง ผมคิดมาตลอดว่า “สักวันหนึ่งอยากถ่ายเปลวไฟนั้นให้ได้อย่างสมบูรณ์”

แต่เมื่อคิดจะกลับไปถ่ายจริง ๆ ผมกลับได้ยินว่าแผงลอยที่ทำให้เกิดเปลวไฟขนาดใหญ่นั้นหายไปตั้งแต่เมื่อไรก็ไม่ทราบ ตอนนี้สิ่งที่ผมชอบถ่ายที่สุดคือท้องฟ้าที่เต็มไปด้วยดวงดาว แต่ความจริงแล้วผมก็ยังคงนึกถึงเปลวไฟนั้นอยู่เสมอ

ช่วงที่เกือบลืมเรื่องนี้ไปแล้ว ขณะเดินถ่ายภาพในตลาดกลางคืนที่เสียมราฐ ประเทศกัมพูชา—เมืองที่ตั้งของนครวัด—ผมก็ได้พบกับเปลวไฟลักษณะเดียวกันอีกครั้ง เชฟส่งสัญญาณว่า “จะทำตอนนี้นะ” และผมก็สามารถบันทึกช่วงเวลานั้นได้อย่างพอดี ภาพนี้ก็คือภาพใบนั้นครับ

ตอนที่ผมเข้าร่วม ppp ในญี่ปุ่นเป็นครั้งแรก คุณ Rin สมาชิกของ cizucu พูดว่า “เราจะไปจัดในต่างประเทศด้วย!” พูดตามตรง ตอนนั้นยังไม่รู้เลยว่าจะเกิดขึ้นจริงหรือไม่ แต่ผมก็คิดไว้อย่างเลือนรางว่า “ถ้ามาจัดที่กรุงเทพฯ ประเทศไทย ซึ่งเป็นที่ที่เราอาศัยอยู่ก็คงดี”

จากนั้นความคิดนั้นก็กลายเป็นจริง และตอนนี้กิจกรรมยังขยายจากเอเชียไปสู่ยุโรป ผมรู้สึกได้เพียงว่าน่าทึ่งมาก แนวคิดเรื่อง “การเคารพภาพถ่ายของกันและกัน” ทำให้รู้สึกสบายใจและงดงามจริง ๆ ต่อไปผมหวังว่า ppp จะเดินทางไปถึงทวีปอเมริกาและเดินทางครบรอบโลกครับ

ผมยังจินตนาการไม่ออกว่าจะมีรูปแบบอย่างไร แต่หากสักวันหนึ่งมีโอกาสที่ผู้เข้าร่วม ppp จากทั่วโลกจะมารวมตัวและแลกเปลี่ยนกันได้ ก็คงเป็นสิ่งที่น่าสนใจมากจริง ๆ

แม้ ppp จะมีทั้งช่างภาพระดับสูงและมืออาชีพเข้าร่วม แต่ในสัดส่วนที่ใกล้เคียงกันก็มีผู้เข้าร่วมเป็นครั้งแรกและผู้ที่เพิ่งเริ่มถ่ายภาพอยู่มากมาย ดังนั้นผมคิดว่าไม่จำเป็นต้องรู้สึกกดดันเพียงเพราะเป็นมือใหม่เลยครับ

พูดตามตรง ตอนแรกผมเองก็กังวลเล็กน้อยว่า “เราจะเข้ากับทุกคนได้จริงไหม”
แต่ทุกคนมารวมตัวกันเพราะเห็นพ้องกับแนวคิดเดียวกันเรื่อง “การเคารพภาพถ่ายของกันและกัน” บทสนทนาจึงเกิดขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติครับ

เวลาผมแนะนำ ppp ให้คนรู้จักชาวไทย ผมเคยอธิบายเป็นภาษาอังกฤษว่า "Photograph Lovers Gethering Party" เพราะในแง่ความรู้สึก คำว่า "Party" ใกล้เคียงกว่าคำว่า "Exhibition" กล่าวคือ ที่นี่เป็นพื้นที่ที่เข้าถึงง่ายและอบอุ่นถึงเพียงนั้นครับ

ในพื้นที่จัดแสดงมีทั้งผลงานที่ถ่ายด้วยกล้องและสมาร์ตโฟน อีกทั้งยังมีแนวทางหลากหลายอย่างแท้จริง บนโซเชียลมีเดีย เรามักเห็นแต่สิ่งที่ตัวเองชื่นชอบเนื่องจากอิทธิพลของอัลกอริทึม แต่ที่ ppp เราสามารถพบกับภาพถ่ายและมุมมองเหนือความคาดหมายได้ ราวกับเดินเข้าร้านหนังสือแล้วบังเอิญแวะดูชั้นหนังสือที่ไม่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่ตั้งใจหา

หากรู้สึกสนใจแม้เพียงเล็กน้อย ผมอยากให้ลองแวะมาสัมผัสบรรยากาศของพื้นที่จัดแสดง ppp ก่อนครับ

Masashi คือหนึ่งในครีเอเตอร์ที่อยู่เคียงข้างเราในฐานะผู้ใช้ cizucu มาตั้งแต่ก่อนที่ ppp จะเริ่มต้นขึ้น การได้พบกันโดยตรงในครั้งนี้ และได้รับฟังทั้งความรู้สึกที่เขามีต่อ ppp ตลอดจนความคาดหวังในอนาคต เป็นช่วงเวลาที่น่าประทับใจอย่างยิ่งสำหรับกองบรรณาธิการ

สิ่งที่เราสัมผัสได้อย่างชัดเจนจากบทสนทนาครั้งนี้ คือ ppp เป็นทั้ง “พื้นที่จัดแสดงผลงาน” และ “พื้นที่แห่งการพบปะผู้คน” แม้ประเทศและภาษาจะแตกต่างกัน แต่ภาพถ่ายสามารถเปิดบทสนทนา และก่อนจะทันรู้ตัว ระยะห่างระหว่างผู้คนก็ค่อย ๆ ลดลง ความอบอุ่นตรงนั้นไม่เปลี่ยนไป ไม่ว่าจะในญี่ปุ่นหรือประเทศไทย ความจริงข้อนี้ทิ้งความปลาบปลื้มอันอ่อนโยนไว้ในใจเรา นอกจากนี้ ความน่าสนใจและเหตุผลที่ ppp ยังคงเป็นที่รัก คือการเปิดโอกาสให้เราได้พบกับโลก ผลงาน และครีเอเตอร์ที่อัลกอริทึมไม่อาจนำพาไปถึง—ทั้งหมดผ่าน “ความบังเอิญ”

ถ้อยคำของ Masashi ทำให้เราได้ตระหนักอีกครั้งว่าเหตุใด ppp จึงยังคงเป็นที่รักของผู้คนมากมาย ในฐานะกองบรรณาธิการ เราหวังว่าจะค่อย ๆ ถ่ายทอดเหตุผลเหล่านั้นออกมาเป็นถ้อยคำ พร้อมส่งต่อเสน่ห์ของ ppp ให้เดินทางออกไปไกลยิ่งขึ้น โดยก้าวข้ามพรมแดนของประเทศและวัฒนธรรม

Seiya กองบรรณาธิการ cizucu

เป็นอย่างไรกันบ้างครับ

〈photo poster project（ppp）〉 ไม่ใช่พื้นที่สำหรับคนพิเศษ และไม่ใช่พื้นที่สำหรับผู้ที่ถ่ายภาพได้ยอดเยี่ยมเท่านั้น แต่เป็นพื้นที่ซึ่งผู้ที่สร้างสรรค์และแสดงออกอย่างต่อเนื่องมารวมตัวกัน พร้อมต้อนรับผู้ที่รักภาพถ่ายอย่างบริสุทธิ์ใจจากหัวใจ

ppp เริ่มต้นขึ้นในช่วงปลายปี 2024 จากประเทศญี่ปุ่น ก่อนขยายไปจัดในกว่า 28 เมืองของ 9 ประเทศทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นเกาหลีใต้ สิงคโปร์ สหราชอาณาจักร และเยอรมนี ผู้คนได้พบปะและเชื่อมโยงกันผ่านภาพถ่าย โดยก้าวข้ามพรมแดนของประเทศและภาษา คอมมูนิตี้แห่งนี้ยังคงขยายตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไปจนถึงทุกวันนี้

คุณเองก็อยากลองค้นพบความเป็นไปได้ใหม่ ๆ ของผลงานผ่าน ppp หรือไม่