ฟีเจอร์สร้างภาพด้วย AI ที่เพิ่มเข้ามาใน 〈Google Earth〉 ถูกระงับการให้บริการชั่วคราวหลังเปิดตัวได้ไม่นาน สาเหตุคือเริ่มมีการสร้างและเผยแพร่ภาพถ่ายดาวเทียมที่แทบแยกไม่ออกจากความเป็นจริง ไม่ว่าจะเป็นหอไอเฟลที่พังถล่ม施設นิวเคลียร์ที่ไม่มีอยู่จริง หรือแถวผู้ลี้ภัยบริเวณชายแดน
เหตุการณ์นี้น่าจับตาเป็นพิเศษ เพราะตลอดเวลาที่ผ่านมา 〈Google Earth〉 ได้รับความไว้วางใจในฐานะ “มาตรวัดสำหรับมองโลก” ภาพไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อรับชม แต่ยังเป็นเบาะแสสำหรับตรวจสอบสถานที่และเหตุการณ์ต่าง ๆ ด้วย แล้วในยุคที่สามารถสร้างภาพขึ้นมาได้อย่างไม่จำกัด ภาพถ่ายจะทิ้งอะไรไว้ให้เราได้บ้าง
ภาพถ่ายมีน้ำหนักของการ “เคยอยู่ ณ ที่แห่งนั้น”
ภาพที่สร้างด้วย AI สามารถถ่ายทอดเหตุการณ์ที่ยังไม่เกิดขึ้นหรือทิวทัศน์ที่ไม่มีอยู่จริงให้ดูสมจริงได้ แม้จะเป็นเครื่องมือที่ช่วยขยายขอบเขตของความคิด แต่ทันทีที่ภาพเหล่านั้นถูกเชื่อมโยงเข้ากับสถานที่จริง ผู้ชมก็อาจรับรู้ว่าเป็น “สิ่งที่เกิดขึ้นจริง”
ภาพถ่ายโดย Aya
ในอีกด้านหนึ่ง ภาพถ่ายตั้งอยู่บนสมมติฐานว่าผู้ถ่ายเคยอยู่ ณ สถานที่นั้นจริง ทั้งความร้อน ทิศทางลม เวลาที่เฝ้ารอจนแสงเปลี่ยน และระยะห่างขณะกดชัตเตอร์ นอกเหนือจากสิ่งที่ปรากฏอยู่ในเฟรม ยังมีสัมผัสที่ร่างกายได้รับและหลงเหลืออยู่ ไม่ว่าจะเป็นภาพหนึ่งใบจากทางกลับบ้านที่ถ่ายด้วยสมาร์ตโฟน หรือทิวทัศน์ระหว่างการเดินทางที่บันทึกด้วยกล้อง ต่างก็มีน้ำหนักของการได้อยู่ร่วมในห้วงขณะนั้น
ภาพถ่ายเก็บรักษาวิธีที่เรามองโลก
สิ่งที่ภาพถ่ายเก็บรักษาไว้ไม่ได้มีเพียงข้อเท็จจริงเท่านั้น แต่ยังรวมถึงสิ่งที่ผู้ถ่ายเลือกมอง สิ่งที่รู้สึกว่างดงาม และระยะห่างที่ใช้เฝ้ามอง ทั้งหมดนี้เผยให้เห็นวิธีที่ผู้ถ่ายมองโลก
ภาพถ่ายโดย TEN
ตัวอย่างเช่น แม้จะถ่ายเมืองเดียวกันในยามเย็น บางคนอาจเลือกเงาของผู้คน บางคนเลือกสีสันของป้าย และบางคนเลือกเงาสะท้อนบนพื้นถนน แม้จะไม่ใช่บันทึกที่สมบูรณ์แบบ แต่วิธีการเลือกมองนั้นย่อมมีความหมาย ยิ่งการสร้างภาพทำได้ง่ายเพียงใด คุณค่าของภาพถ่ายที่เกิดจากการพบเจอโดยบังเอิญและการเลือกสรรด้วยสายตาของตนเองก็อาจยิ่งปรากฏชัดขึ้น
ความไว้วางใจก่อเกิดจากเบาะแสเล็ก ๆ
〈Google〉 อธิบายว่าภาพที่สร้างขึ้นมีลายน้ำระบุว่าเป็นผลงานจาก AI การจำแนกด้วยเทคโนโลยีเป็นสิ่งสำคัญ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะเปิดเครื่องมือตรวจสอบทุกครั้งที่เห็นภาพไหลผ่านบนโซเชียลมีเดีย ภาพอาจเข้าถึงอารมณ์ความรู้สึกและถูกเผยแพร่ต่อไปก่อนที่จะผ่านการตรวจสอบ
ด้วยเหตุนี้ เมื่อเผยแพร่ภาพถ่าย ลองแนบเบาะแสเล็กน้อยไปด้วยว่า ถ่ายที่ไหน เมื่อไร และอะไรคือสิ่งที่ดึงดูดให้กดชัตเตอร์ มีการปรับโทนสีหรือสร้างภาพคอมโพสิตเพิ่มเติมหรือไม่ แม้ไม่จำเป็นต้องอธิบายทุกอย่าง เพียงมีคำบรรยายหนึ่งบรรทัดก็ช่วยให้ผู้ชมเข้าถึงภาพถ่ายได้ง่ายขึ้น
ภาพถ่ายโดย mumei ksm
ในยุคที่สามารถสร้างภาพขึ้นมาได้อย่างไม่จำกัด สิ่งที่ภาพถ่ายจะทิ้งไว้ให้เราได้ อาจไม่ใช่พลังในการพิสูจน์ความเป็นจริงอย่างสมบูรณ์แบบ หากแต่เป็นร่องรอยของใครบางคนที่เคยยืนอยู่ ณ ที่แห่งนั้นและทอดสายตามองโลก ภาพถ่ายค่อย ๆ เก็บรักษาเวลาและความทรงจำไว้อย่างเงียบงัน ด้วยจังหวะที่แตกต่างจากภาพซึ่งถูกสร้างขึ้น