หัวข้อหลักไม่ใช่สิ่งที่ต้อง “ตั้งใจมอง” แต่คือสิ่งที่เรา “ค้นพบ” | Knowledge #512

“เวลาถ่ายภาพ เราควรตระหนักถึงหัวข้อหลักของภาพ”
นี่คือถ้อยคำที่มักได้ยินอยู่เสมอในหนังสือและชั้นเรียนด้านการถ่ายภาพ
แน่นอนว่าแนวคิดนี้ไม่ได้ผิด แต่ฉันรู้สึกขัดใจกับถ้อยคำดังกล่าวมาเป็นเวลานาน

สมัยเป็นนักศึกษา ตอนที่ฉันถ่ายภาพกิจกรรมในฐานะฝ่ายประชาสัมพันธ์ขององค์กรอาสาสมัคร แนวคิดนี้มีประโยชน์อย่างยิ่ง แต่เมื่อเริ่มทำงานและมีเวลาถ่ายภาพเป็นงานอดิเรกมากขึ้น แนวคิดเดียวกันนี้กลับทำให้การถ่ายภาพกลายเป็นเรื่องหนักใจในบางครั้ง

เมื่อมองย้อนกลับไป ฉันคิดว่าความแตกต่างนั้นอยู่ที่ “จุดประสงค์ของภาพถ่าย” และสิ่งที่ฉันต้องการอย่างแท้จริงไม่ใช่การตั้งใจคำนึงถึงหัวข้อหลัก แต่คือการตระหนักว่าอะไรเป็นสิ่งที่กระตุ้นให้ฉันกดชัตเตอร์

สมัยเป็นนักศึกษา ฉันถ่ายภาพบันทึกกิจกรรมในฐานะฝ่ายประชาสัมพันธ์ขององค์กรอาสาสมัคร

หากต้องการถ่ายทอดบรรยากาศของกิจกรรม ก็ต้องถ่ายสีหน้าของผู้เข้าร่วม
หากต้องการสื่อให้เห็นลักษณะของงาน ก็ต้องถ่ายมือขณะปฏิบัติงานหรืออุปกรณ์ที่ใช้

ภาพถ่ายมีจุดประสงค์ว่าต้องการ “สื่อสารอะไร” การกำหนดหัวข้อหลักให้สอดคล้องกับจุดประสงค์นั้นจึงเป็นแนวคิดที่เป็นธรรมชาติอย่างยิ่ง
สำหรับภาพถ่ายเชิงบันทึกและภาพถ่ายประชาสัมพันธ์ในลักษณะนี้ การคำนึงถึงหัวข้อหลักเป็นสิ่งสำคัญ เพราะยิ่งชัดเจนว่าภาพนั้น “ต้องการให้ผู้ชมเห็นอะไร” ก็ยิ่งสามารถถ่ายทอดข้อมูลไปยังผู้ชมได้อย่างถูกต้องและเข้าใจง่าย

หลังจากเริ่มทำงาน ฉันก็ถ่ายภาพเป็นงานอดิเรกมากขึ้น
ฉันมักเดินเล่นและกดชัตเตอร์ในช่วงเวลาที่รู้สึกว่า “ดีจัง” แม้จะถ่ายภาพในลักษณะนี้เป็นหลัก แต่ฉันก็ยังคิดอยู่เสมอว่า “ต้องคำนึงถึงหัวข้อหลัก”
ผลก็คือ ฉันเริ่มสร้างคำตอบขึ้นมาภายหลังด้วยความคิดว่า “ควรให้อะไรเป็นตัวเอกของภาพดี” หรือ “ควรจัดองค์ประกอบให้หัวข้อหลักเข้าใจง่าย”

เมื่อรู้ตัวอีกที เป้าหมายของฉันก็กลายเป็นการเสาะหา “หัวข้อหลักที่ได้รับการยอมรับว่าดีในเชิงภาพถ่าย” แทนที่จะถ่ายสิ่งที่ดึงดูดใจฉันอย่างแท้จริง
นับแต่นั้นมา การถ่ายภาพก็ไม่สนุกเหมือนเมื่อก่อน

เมื่อฉันกลับไปทบทวนภาพถ่ายโปรดในภายหลัง ก็ได้ค้นพบลักษณะบางอย่างที่มีร่วมกัน
แม้ฉันจะคิดว่าตนเองกำลังถ่ายดอกไม้ แต่สิ่งที่ดึงดูดใจอย่างแท้จริงกลับไม่ใช่ตัวดอกไม้ ฉันตอบสนองอย่างแรงกล้าต่อ “แสง” ไม่ว่าจะเป็นแสงที่ส่องทะลุกลีบดอกไม้ เส้นขอบที่ปรากฏเด่นชัดท่ามกลางแสงย้อน หรือแสงอาทิตย์ที่ลอดผ่านใบไม้

ระหว่างถ่ายภาพ ฉันไม่ได้ตั้งใจตระหนักถึงสิ่งเหล่านั้น
ฉันเพียงถ่ายเพราะรู้สึกว่า “ดี” เท่านั้น
ดังนั้น สิ่งที่ฉันต้องการจึงไม่ใช่การคิดถึงหัวข้อหลักก่อนถ่าย แต่คือการทำความเข้าใจหลังจากถ่ายแล้วว่า “ฉันกำลังตอบสนองต่ออะไร”

หากรู้สึกว่า “ไม่รู้จะถ่ายอะไรดี” คุณไม่จำเป็นต้องฝืนสร้างหัวข้อหลักขึ้นมา ลองเริ่มจากย้อนกลับไปดูภาพที่คุณถ่ายเพราะรู้สึกว่า “ดี”

ในภาพเหล่านั้น คุณอาจค้นพบสิ่งที่ตนเองตอบสนองอยู่ซ้ำๆ ไม่ว่าจะเป็นแสง สี สีหน้าของผู้คน หรือบรรยากาศอันเงียบสงบ  

สิ่งที่มีร่วมกันเหล่านั้นคือมุมมองอันเป็นเอกลักษณ์ของคุณ การฝึกฝนทักษะเป็นเรื่องสำคัญ แต่การเข้าใจว่าอะไรทำให้หัวใจของตนเองสั่นไหวก็สำคัญไม่แพ้กัน  

ฉันคิดว่าหัวข้อหลักไม่ใช่สิ่งที่เราต้องตั้งใจสร้างขึ้น แต่เป็นสิ่งที่ภาพถ่ายของเราจะเผยให้เห็น