บทสัมภาษณ์กับศิลปินผู้แสวงหาการแสดงออกทางภาพถ่ายผ่านมุมมองเฉพาะตัว เจาะลึกถึงรากฐานทางความคิด กระบวนการสร้างสรรค์ และส่งต่อแรงบันดาลใจใหม่สู่ช่างภาพและสื่อภาพทั่วโลก
รากฐานของการสร้างสรรค์และมุมมองที่ Verdiana Albano ช่างภาพซึ่งทำงานอยู่ในเยอรมนีให้ความสำคัญ การบันทึกถ้อยคำเหล่านี้ไว้ในยุคสมัยนี้จะกลายเป็นส่วนหนึ่งที่ขับเคลื่อนวัฒนธรรมภาพถ่ายในอนาคต
ผ่าน '10 คำถาม' ครั้งนี้ เราจะได้เข้าใจถึงกระบวนการที่นำไปสู่การสร้างสรรค์ผลงานของเธอ

Verdiana Albano
ศิลปินทัศนศิลป์ / ภัณฑารักษ์ ประจำเบอร์ลินและแฟรงก์เฟิร์ต ผลงานของเธอครอบคลุมภาพถ่าย อาร์ไคฟ์ อินสตอลเลชัน และข้อความ โดยสำรวจประเด็นเกี่ยวกับการบันทึก ความทรงจำ การเคลื่อนย้าย (การอพยพ) อัตลักษณ์ และประวัติศาสตร์ร่วม ผ่านการปฏิบัติที่ตั้งอยู่บนฐานการวิจัย ด้วยพื้นฐานด้านศิลปะชั้นสูง สถาปัตยกรรม และเศรษฐศาสตร์โลก เธอทบทวนจุดตัดระหว่างเรื่องเล่าส่วนตัวกับโครงสร้างทางสังคม การเมือง และเศรษฐกิจขนาดใหญ่
Instagram : @verdianaalbano
Q1. กรุณาเล่าถึงจุดเริ่มต้นของคุณกับการถ่ายภาพและกิจกรรมในปัจจุบัน
จุดเริ่มต้นที่ทำให้ฉันหันมาให้ความสนใจกับการถ่ายภาพคือการเดินทาง ขณะที่เรียนศิลปะ ฉันได้รับทุนเดินทางหลายครั้ง ซึ่งทำให้ได้รู้จักโลกกว้างและค้นพบตัวตนในฐานะช่างภาพไปพร้อมกัน
ต่อมาฉันเริ่มตั้งคำถามกับสื่อภาพถ่ายและประวัติศาสตร์ของมัน รวมถึงสำรวจประเด็นเกี่ยวกับความทรงจำ อัตลักษณ์ และความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่ง ประสบการณ์ที่เติบโตท่ามกลางบริบททางวัฒนธรรมที่แตกต่าง ทำให้ฉันตระหนักถึงการที่ประวัติศาสตร์ส่วนบุคคลถูกหล่อหลอมอย่างแนบแน่นกับโครงสร้างทางสังคม การเมือง และเศรษฐกิจ
การถ่ายภาพและการแสดงออกผ่านเลนส์จึงกลายเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยขุดค้นความเชื่อมโยงเหล่านี้ และส่องสว่างให้กับเรื่องเล่าเล็กๆ ที่มักถูกมองข้าม

©︎ Verdiana Albano
การปฏิบัติในปัจจุบันของฉันตั้งอยู่บนฐานการวิจัยแบบสหวิทยาการ ผสมผสานภาพถ่าย เอกสารอาร์ไคฟ์ ข้อความ และกระบวนการทำงานร่วมกัน
ในผลงานของฉัน ประสบการณ์ส่วนตัว การศึกษาศิลปะ รวมถึงพื้นฐานด้านสถาปัตยกรรมและเศรษฐศาสตร์โลก ล้วนเชื่อมโยงกันและนำไปสู่การตั้งคำถามเรื่องการอพยพ การแทนภาพ และความทรงจำร่วมในระดับที่กว้างขึ้น
Q2. องค์ประกอบหรือธีมใดที่คุณให้ความสำคัญที่สุดในผลงานของคุณ?
ธีมหลักในผลงานของฉันคือ ความทรงจำ ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่ง การเคลื่อนย้าย (การอพยพ) และการสร้างและถ่ายทอดประวัติศาสตร์ ฉันสนใจอย่างยิ่งต่อความสัมพันธ์ระหว่างเรื่องเล่าส่วนตัวกับโครงสร้างทางสังคม การเมือง และเศรษฐกิจที่ใหญ่กว่า
หลายโปรเจกต์เริ่มต้นจากประสบการณ์ส่วนตัว ประวัติศาสตร์ครอบครัว หรือสถานที่เฉพาะ ก่อนจะขยายไปสู่คำถามเรื่องการแทนภาพ อัตลักษณ์ และความทรงจำร่วม การวิจัยเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิบัติของฉัน โดยผ่านอาร์ไคฟ์ เอกสารที่เก็บรวบรวม ออรัลฮิสทอรี และกระบวนการทำงานร่วมกัน เพื่อสำรวจว่าอะไรถูกจดจำ อะไรถูกลืม หรือแม้แต่ถูกละเลยโดยเจตนา

©︎ Verdiana Albano
ฉันไม่ต้องการนำเสนอเรื่องเล่าแบบตายตัวเพียงหนึ่งเดียว แต่ต้องการเปิดพื้นที่ให้เกิดมุมมองหลากหลาย สิ่งที่ฉันสำรวจคือ ภาพถ่ายมีบทบาทอย่างไรในการสร้างความเข้าใจต่อตัวเราเองและผู้อื่น และภาพถ่ายจะสามารถเขย่าการเล่าเรื่องที่ครอบงำอยู่ เปิดโอกาสให้เกิดบทสนทนาใหม่ๆ ได้อย่างไร
Q3. ผลงานของคุณเกิดขึ้นได้อย่างไร? อยากทราบเบื้องหลังการสร้างสรรค์ เช่น สัญชาตญาณ ความบังเอิญ หรือการตัดสินใจในสถานที่จริง
ฉันเชื่อว่าแม้แต่ในช่วงเวลาที่ไม่คาดคิด ก็อาจเกิดบางสิ่งที่มีความหมายขึ้นมาได้ นั่นจึงเป็นเหตุผลที่ฉันพยายามเปิดรับความคิดใหม่ๆ การพบเจอ และมุมมองที่แตกต่างอยู่เสมอ หลายโปรเจกต์ของฉันไม่ได้เริ่มจากภาพที่ชัดเจน แต่เริ่มจากการสังเกตในชีวิตประจำวันหรือคำถามเล็กๆ
จากนั้นจึงต่อยอดด้วยการวิจัย มองย้อนกลับไปยังบริบททางสังคม การเมือง และระดับโลก การอ่านหนังสือ การสนทนา การค้นคว้าอาร์ไคฟ์ การเดินทาง หรือการใช้เวลาในสถานที่เฉพาะ ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการสร้างสรรค์ ฉันเฝ้าติดตามรายละเอียดเล็กๆ และเรื่องเล่าที่กระจัดกระจาย รอให้มันค่อยๆ ขยายกลายเป็นเรื่องเล่าขนาดใหญ่

©︎ Verdiana Albano
แม้ว่าการวิจัยจะเป็นกรอบความคิดที่สำคัญ แต่สัญชาตญาณก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน การคิดเชิงแนวคิด การสังเกต และเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญล้วนส่งผลต่อกัน โปรเจกต์จึงเติบโตอย่างเป็นธรรมชาติ ไม่ได้ยึดติดกับแผนที่ตายตัว
Q4. อะไรคือแรงขับเคลื่อนให้คุณสร้างสรรค์ผลงานอย่างต่อเนื่อง?
พูดตามตรง คำถามนี้ฉันมักถามตัวเองระหว่างทำโปรเจกต์หรือหลังจบโปรเจกต์แต่ละชิ้น บางครั้งก็รู้สึกเหนื่อยกับสิ่งที่อยากพูด หรือเจออุปสรรคด้านทุนและเทคนิค รวมถึงรู้สึกเบื่อหรือหงุดหงิดกับบางแง่มุมของแวดวงศิลปะ
แต่ไม่นานหลังจากนั้น ไม่กี่วันหรือไม่กี่ชั่วโมง ความสงสัย การสังเกต หรือความอยากรู้อยากเห็นใหม่ๆ ก็จะเกิดขึ้นอีกครั้ง และแรงผลักดันที่จะค้นคว้า ทำความเข้าใจ และแปรเปลี่ยนมันเป็นรูปธรรมก็กลับมา ไม่ว่าจะพยายาม 'ปิด' ตัวเองแค่ไหน สุดท้ายก็มีบางสิ่งที่ดึงฉันกลับมาเสมอ
มันคือพรและคำสาปในเวลาเดียวกัน

©︎ Verdiana Albano
แต่ตอนนี้ฉันยอมรับแล้วว่าการสร้างสรรค์ไม่ใช่แค่ 'สิ่งที่ต้องทำ' แต่เป็นวิธีหนึ่งในการมีปฏิสัมพันธ์กับโลกใบนี้อย่างต่อเนื่อง
Q5. ขอชมภาพโปรดหนึ่งใบ พร้อมเรื่องราวหรือเหตุผลที่เลือกภาพนั้น
เนื่องจากแต่ละโปรเจกต์ของฉันมีทั้งสุนทรียะและแนวคิดที่แตกต่างกันมาก จึงไม่ง่ายที่จะเลือก 'ภาพโปรดที่สุด'
แต่ครั้งนี้ ฉันขอเลือกหนึ่งภาพจากซีรีส์ที่กำลังดำเนินอยู่ชื่อ 'i ain't from no east coast'

©︎ Verdiana Albano — Reference: Advanced Chemistry, Fremd im eigenen Land (1992) — Location: GDR Everyday Life Museum, Malchow (2024).
ในภาพนี้คือฉันกับพี่ชายที่พิพิธภัณฑ์ 'ชีวิตประจำวันใน GDR' ที่เมือง Malchow อดีตเยอรมนีตะวันออก (GDR) หลังการล่มสลายของกำแพงเบอร์ลิน สถานที่เหล่านี้มักถูกจัดตั้งและบริหารโดยเอกชน เพื่อรวบรวมข้าวของเครื่องใช้และความทรงจำภายใต้แนวคิด 'Ostalgie' (East + nostalgia) พี่ชายของฉันเกิดที่ GDR ในปี 1989 ก่อนกำแพงจะล่มสลาย ส่วนฉันเกิดหลังจากนั้นไม่นานในโรงพยาบาลเดียวกัน พ่อแม่ของฉันพบกันเพราะข้อตกลงแรงงานระหว่างแองโกลาและ GDR ที่ทำให้พ่อได้มาทำงานที่นี่ เรา 'แสดง' ตัวเองในพื้นที่นี้เพื่อทบทวนว่าเรื่องเล่าใดถูกจดจำ และเรื่องเล่าใดถูกละเลย
นอกจากนี้ ฉันยังแทรกแซงเล็กๆ โดยเปลี่ยนภาพเหมือนของ Margot Honecker (อดีตรัฐมนตรีศึกษาธิการและภรรยาของ Erich Honecker ผู้นำ GDR) ให้เป็นภาพของ Martin Luther King Jr. เพื่อสลับสับเปลี่ยนการเล่าเรื่องประวัติศาสตร์อย่างเงียบๆ ระหว่างค้นคว้าอาร์ไคฟ์สำหรับโปรเจกต์นี้ ฉันอดคิดไม่ได้ว่าการเติบโตในระบอบสังคมนิยมแล้วเปลี่ยนผ่านสู่ทุนนิยมอย่างรวดเร็วส่งผลต่อครอบครัวฉันอย่างไร
ภาพนี้สะท้อนความอยากรู้อยากเห็นและความพยายามของเราที่จะทวงคืนพื้นที่ในประวัติศาสตร์ที่แทบไม่มีบันทึกถึงเรา ฉันเลือกใช้ฟิล์ม Kodak Gold เพราะต้องการอ้างอิงฟิล์มสีรุ่นแรกๆ ที่พัฒนาขึ้นเพื่อถ่ายทอดโทนสีผิวเข้มได้ดีขึ้น กล้องที่ใช้ถ่ายคือ Pentacon Six TL กลางฟอร์แมตที่ผลิตใน GDR
Q6. คุณคิดว่าภาพถ่ายมีความหมายอย่างไรในยุค AI?
ฉันคิดว่าเราไม่จำเป็นต้องกลัวการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี แต่ควรเรียนรู้ที่จะใช้เครื่องมือใหม่ๆ อย่างมีวิจารณญาณและรับผิดชอบ เพื่อหาวิธีนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อโลก
ในบริบทของการสร้างสรรค์ ฉันมองว่า AI ไม่ใช่สิ่งที่มา 'แทนที่' แต่เป็นสื่อใหม่ที่เปิดศักยภาพทางศิลปะ อย่างไรก็ตาม ในงานคอมมิชชัน งานข่าว หรือสารคดี ประเด็นเรื่องผู้สร้าง ความโปร่งใส และความน่าเชื่อถือเป็นสิ่งสำคัญและมีนัยยะต่างกันมาก
เมื่อการสร้างภาพด้วย AI ทำได้ง่ายขึ้น เราจำเป็นต้องระมัดระวังมากขึ้นกับกระบวนการสร้าง เผยแพร่ และตีความภาพเหล่านั้น

©︎ Verdiana Albano
ตัวฉันเองก็ใช้ AI ในบางส่วนของผลงาน เมื่ออยากนำเสนอไอเดียที่ภาพถ่ายไม่สามารถถ่ายทอดได้ หรือเพื่อทดลองสถานการณ์ที่เป็นไปไม่ได้ในความจริง สำหรับฉัน AI ไม่ใช่สิ่งที่มาแทนที่การคิดเชิงวิพากษ์หรือเจตนารมณ์ทางศิลปะ แต่เป็นเพียงเครื่องมือหนึ่งเท่านั้น
Q7. ในแวดวงศิลปะเยอรมนี มีขบวนการหรือชุมชนใดที่คุณมองว่าสำคัญ?
สิ่งที่ฉันเห็นว่าสำคัญที่สุดในแวดวงศิลปะ/ภาพถ่ายเยอรมนีปัจจุบัน คือการเกิดขึ้นของขบวนการและชุมชนแบบ self-organized ที่สร้างพื้นที่ให้กับมุมมองที่เคยถูกมองข้าม ศิลปิน ภัณฑารักษ์ และแรงงานวัฒนธรรมจำนวนมากเริ่มตั้งคำถามกับเรื่องเล่าและระบบเดิมๆ และร่วมกันขับเคลื่อนประเด็นเรื่องการอพยพ ประวัติศาสตร์หลังอาณานิคม อัตลักษณ์ แรงงาน และการแทนภาพอย่างต่อเนื่อง
ฉันยังเชื่อว่าศิลปะควรสะท้อน 'ความจริงของสังคมที่เราสร้างขึ้น' อย่างแม่นยำมากขึ้น ยุโรป รวมถึงเยอรมนี ถูกหล่อหลอมด้วยอิทธิพลทางวัฒนธรรมที่หลากหลายและประวัติศาสตร์ข้ามพรมแดน EU ไม่ใช่แค่โครงการเศรษฐกิจหรือการเมือง แต่ควรเป็นโครงการทางวัฒนธรรมด้วย ทว่าทุกวันนี้กลับมีแนวโน้มที่จะหันกลับไปคิดในกรอบชาติอีกครั้ง แทนที่จะมองในบริบทที่กว้างขึ้นร่วมกัน

©︎ Robert Schittko, “New Works,” Deutsche Börse Photography Foundation, Frankfurt (2022).
ฉันให้ความสนใจกับชุมชนที่ขับเคลื่อนด้วยความร่วมมือ การแบ่งปันความรู้ และการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน นอกจากการเคลื่อนไหวที่น่าสนใจจากกลุ่มอิสระแล้ว ยังเห็นตัวอย่างที่องค์กรขนาดใหญ่สนับสนุนไอเดียจากรากหญ้าอย่างจริงจัง
เครือข่าย Institute Contemporary ที่ฉันก่อตั้งขึ้นเพื่อศิลปินรุ่นใหม่และศิลปินเชื้อสายแอฟโฟร-ยุโรเปียนหรือพลัดถิ่น ก็ได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิและองค์กรวัฒนธรรมขนาดใหญ่หลายแห่ง ความร่วมมือเช่นนี้เป็นหัวใจสำคัญของการสร้างภูมิทัศน์ทางวัฒนธรรมที่ครอบคลุมและเชื่อมโยงกันมากขึ้น

©︎ Verdiana Albano
Q8. คุณรู้สึกสนใจหรือได้รับแรงบันดาลใจจากฉากศิลปะภาพถ่ายหรือครีเอเตอร์ในต่างประเทศบ้างหรือไม่?
แน่นอนว่ามี ช่วงนี้ฉันสนใจผลงานของศิลปินภาพถ่ายจากกานา โตโก แอฟริกาใต้ และฮ่องกงเป็นพิเศษ สิ่งที่น่าสนใจคือ แม้แต่ละที่จะแสดงออกแตกต่างกันตามบริบทท้องถิ่น แต่ก็ล้วนตั้งคำถามเกี่ยวกับความทรงจำ อัตลักษณ์ การเปลี่ยนแปลงของเมือง และสังคม ซึ่งเป็นประเด็นที่สะท้อนกันในระดับโลก

©︎ Verdiana Albano
อย่างไรก็ตาม สำหรับฉัน แรงบันดาลใจไม่ได้ผูกติดกับภูมิศาสตร์เท่านั้น
ไม่ว่าศิลปินจะอยู่หรือสร้างสรรค์ในประเทศใด การปฏิบัติที่น่าสนใจสามารถเกิดขึ้นได้ทุกที่ ในโลกที่เชื่อมโยงถึงกันนี้ ไอเดีย อิทธิพล และบทสนทนาเดินทางข้ามพรมแดน
ฉันไม่ได้ติดตาม 'ฉากของแต่ละประเทศ' เป็นหลัก แต่สนใจศิลปินที่เขย่าการเล่าเรื่องหลัก ทดลองรูปแบบใหม่ และนำเสนอมุมมองที่คาดไม่ถึง
Q9. สิ่งที่คุณอยากแสวงหาตลอดชีวิตคืออะไร?
ความอยากรู้อย่างไม่มีที่สิ้นสุด

©︎ Verdiana Albano
Q10. ฝากข้อความถึงครีเอเตอร์ทั่วโลกในตอนนี้
ขอให้เราสนับสนุนกันและกัน โลกแห่งการสร้างสรรค์มักยกย่องความสำเร็จส่วนบุคคล แต่โอกาสมากมายเกิดขึ้นจากความร่วมมือ การแลกเปลี่ยน และความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน
การสร้างชุมชนอาจสำคัญพอๆ กับการสร้างเส้นทางอาชีพ

