วาดแผนก่อนถ่าย: “แบบร่างพอร์ตเทรต” | Knowledge #478

หลายคนอาจเคยรู้สึกว่า “อยากถ่ายภาพพอร์ตเทรตแต่พอหยิบกล้องขึ้นมากลับไม่รู้จะถ่ายอะไรหรือถ่ายอย่างไรดี”

ตอนที่ผมเริ่มถ่ายภาพใหม่ ๆ ก็เคยลังเลกับการเลือกฉากหลังหรือการให้คำแนะนำกับแบบอยู่บ่อยครั้ง แต่หลังจากฝึกฝนจริงจังมา 3 ปี ผมได้ค้นพบว่า เหตุผลที่พอร์ตเทรตดูยาก ไม่ใช่เพราะขาดเซนส์ แต่เป็นเพราะไม่ได้เตรียม “แบบร่าง (ธีม) สำหรับการถ่าย” ไว้ต่างหาก

ในบทความนี้ ผมจะอธิบายแนวคิดที่ช่วยให้ผู้เริ่มต้นสามารถลงมือถ่ายได้ทันทีและลดความลังเลในกระบวนการสร้างสรรค์

เหตุผลที่พอร์ตเทรตดูยากกว่าประเภทอื่น ๆ คือ แบบไม่ได้ “ให้คำตอบที่ควรถ่าย” กับเรา

เช่น สถาปัตยกรรมมีเจตนารมณ์ของผู้ออกแบบที่ชัดเจน หรือทิวทัศน์ก็มีจุดที่สวยงามโดดเด่นซึ่งทุกคนเห็นตรงกัน ในกรณีของนางแบบมืออาชีพหรือบุคคลที่มีชื่อเสียงซึ่งมีลักษณะเฉพาะตัวโดดเด่นอยู่แล้ว จุดที่ควรถ่ายจึงเห็นได้ชัดเจนขึ้น

แต่บุคคลเหล่านั้นมีอยู่เพียงส่วนน้อยในวงการ ส่วนใหญ่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นมือใหม่ เพื่อน หรือครอบครัวที่อยู่ใกล้ตัว มักไม่ได้ใช้ชีวิตโดยมีคอนเซ็ปต์สำหรับการถ่ายภาพ

ความลังเลของผู้ถ่ายพอร์ตเทรตจึงเกิดจาก “เมื่อแบบไม่ได้ให้คำตอบ” เราต้องสร้างธีมขึ้นมาเอง

หากไม่แน่ใจว่าจะตั้งธีมอย่างไรดี ลองเริ่มจากการ “จำลอง” ผลงานที่มีอยู่แล้ว

เช่น ตั้งเป้าหมายว่า “ถ่ายด้วยแสงแบบฉากในภาพยนตร์เรื่องนั้น” หรือ “เลียนแบบท่าทางจากปกซีดีที่ชอบ” เพียงเท่านี้ก็จะได้คำตอบสำหรับทุกองค์ประกอบ ไม่ว่าจะเป็นสถานที่ถ่าย ทิศทางแสง เสื้อผ้า หรือโพสของแบบ

โดยเฉพาะเมื่อถ่ายคนใกล้ตัวที่ไม่มีคอนเซ็ปต์ภาพชัดเจน การ “ยืมแบบร่างที่มีอยู่” เป็นวิธีที่ได้ผลมาก ในช่วงที่ถ่ายภาพเป็นงานอดิเรก ไม่จำเป็นต้องยึดติดกับความเป็นออริจินัล

การยืมแบบร่างจะช่วยลดความลังเลในสถานที่ถ่าย และทำให้คุณสามารถโฟกัสกับเทคนิค เช่น การควบคุมกล้องหรือการจัดองค์ประกอบได้เต็มที่

ข้อผิดพลาดที่ผู้เริ่มต้นมักเจอคือ การตั้งเป้าหมายว่า “จะดึงเสน่ห์ของคนนั้นออกมา” แม้จะดูเป็นเป้าหมายที่ดี แต่จริง ๆ แล้วเป็นทักษะขั้นสูงที่แม้แต่มืออาชีพยังทำได้ยาก

การจะดึงเสน่ห์ของใครออกมาได้ ต้องเข้าใจบุคลิก นิสัย หรือมุมที่ดูดีที่สุดของเขา (เช่น ด้านที่ถ่ายขึ้น) ซึ่งสิ่งเหล่านี้ต้องอาศัยเวลาสื่อสารและสังเกต ไม่สามารถจับได้ทันทีโดยง่าย

โดยเฉพาะกับแบบที่ไม่คุ้นเคยกับการถ่ายภาพ การจับแก่นแท้ของเขาไม่ใช่เรื่องง่าย ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงเป้าหมายที่เป็นนามธรรมอย่าง “ดึงเสน่ห์ออกมา” แล้วเลือกธีมที่จับต้องได้ เช่น “ถ่ายทอดความสวยของเสื้อผ้าสีน้ำเงิน” หรือ “ถ่ายเงาให้ดูเท่” จะช่วยให้ได้ภาพที่น่าพอใจมากขึ้น

การถ่ายภาพคือการบันทึกช่วงเวลาตรงหน้า แต่พอร์ตเทรตที่พูดถึงในครั้งนี้คือการ “แสดงออก” ความตั้งใจของตัวเอง

แม้จะรอให้แบบเคลื่อนไหวแล้วจับจังหวะที่ดีที่สุดก็เป็นวิธีหนึ่ง แต่การที่ผู้ถ่ายตั้งเป้าหมายไว้ล่วงหน้า เช่น “ครั้งนี้จะถ่ายภาพแบบนี้” จะช่วยขยายขอบเขตการแสดงออกและสร้างผลงานที่น่าพอใจได้มากขึ้น

ก่อนกดชัตเตอร์ ลองถามตัวเองว่าทำไมเลือกสถานที่นี้ ทำไมเลือกมุมนี้ หากสามารถอธิบายเหตุผลเหล่านั้นได้ การถ่ายภาพจะราบรื่นขึ้นมาก

โดยเฉพาะเมื่อถ่ายคนใกล้ตัว การมี “แบบร่าง” จะช่วยเปลี่ยนความรู้สึกไม่มั่นใจในพอร์ตเทรตให้กลายเป็นกิจกรรมสร้างสรรค์ที่สนุกสนาน